İhvân-ı Safâ Risalelerinde Avam, Havas ve Ara Sınıf Tasnifi Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Nusret Taş

Pages : 97-117

Doi:10.32739/uskudarsbd.11.20.154

View : 126 | Download : 67

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, ilk dönem Müslüman filozoflar arasında yer alan bir grup düşünürün kaleme aldığı İhvân-ı Safâ Risalelerinde, toplumdaki insanları anlama-kavrama seviyesi bağlamında avam, havas ve ara sınıf olarak tasnif etme çabalarına dayalı görüşlerinin değerlendirmesidir. Konunun seçilmesinde, İslâmî ilimlerin teşekkül döneminde kaleme alınan risalelerde bu konunun detaylı olarak ele alınması etkili olmuştur. Risale yazarları, toplumdaki insanları, anlama-kavrama seviyeleri bakımından genel olarak avam, havas ve bunlar arasında yer alanlar olmak üzere üç ana gruba ayırmaktadır. Onlara göre avam kesim; çocuklar, kadınlar, köleler, aklı kıt olanlar ve zihinsel engellilerden oluşmaktadır. Havas kesim, ilimde derinleşmiş, aklı rehber edinen, teorik ve pratikte kemal yolculuğunda olanlardır. Ara sınıf ise bazı yönleriyle avama, bazı yönleriyle de havasa benzer nitelikler taşıyan kesimdir. Risalelerde konuyla ilgili tespit edilen görüşler, toplam on iki başlık altında tasnif edilerek değerlendirilmiştir. Çalışmada risalelerin hem Arapça aslından hem de Türkçe çevirilerinden yararlanılmıştır. Literatür taramasında konuyla doğrudan ilgili olan herhangi bir çalışmaya denk gelinmemiştir. Dolayısıyla bu çalışmayı, alanında yapılan örnek bir çalışma olarak değerlendirmek mümkündür.
Keywords : Din Felsefesi, İhvân-ı Safâ Risaleleri, Toplumsal Sınıflar, Avam, Havas

ORIGINAL ARTICLE URL