MEVLEVÎLİK: TASAVVUFUN YENİDEN ŞEKİLLENİŞİ VE KURUMSAL YAPISININ OLUŞUMU

Authors : Galip Bingöl

Pages : 67-87

View : 220 | Download : 330

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Öz-Bu çalışma, Mevlevîlik tarikatının manevi doğuşunu, kurumsallaşma sürecini ve Osmanlı toplumu üzerindeki etkilerini derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Mevlevîlik, yalnızca bir tasavvufi akım olarak değil, aynı zamanda geniş sosyal, kültürel ve entelektüel etkileri olan bir yapı olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın temel hedefi, Mevlevîliğin İslam dünyasındaki yerini, özellikle Türkiye Selçuklu Devleti ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinde nasıl şekillendiğini ve toplumla nasıl bir etkileşim içinde olduğunu ortaya koymaktır. Tarikatın nasıl kurumsallaştığı, toplumsal yapılarla olan ilişkisi ve Osmanlı yönetimiyle kurduğu bağlantılar detaylandırılmaktadır. Bu çalışma, literatürdeki mevcut araştırmalardan farklı olarak, Mevlevîliğin yalnızca dini yönüne odaklanmak yerine, onun sosyal, kültürel ve siyasal bağlamdaki dönüşümünü kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Mevlevîliğin Osmanlı toplumundaki farklı sosyal sınıfları nasıl bir araya getirdiği, halkın manevi dünyasını nasıl şekillendirdiği ve toplumsal yapıya nasıl etki ettiği incelenmektedir. Tarikatın, dönemin entelektüel dünyasına katkıları da değerlendirilerek, Mevlevîliğin bir düşünce hareketi olarak da önemli bir rol üstlendiği vurgulanmaktadır. Bu çalışma, akademik literatürdeki önemli bir boşluğu doldurarak, Mevlevîliğin Osmanlı toplumunda hoşgörü, sevgi ve barış kültürünün yayılmasındaki rolünü analiz etmektedir. Aynı zamanda, tasavvufun tarihsel süreçteki dönüşümünü anlamaya yönelik yeni bir perspektif sunarak, dini hareketlerin toplumsal yapılarla etkileşimine dair akademik tartışmalara katkı sağlamaktadır. Böylece Mevlevîliğin yalnızca bir tasavvufi gelenek değil, Osmanlı toplumunun kültürel, entelektüel ve siyasal yapılarında da önemli bir unsur olduğu ortaya konmaktadır.
Keywords : Mevlevîlik, Tasavvuf, Kurumsallaşma, Osmanlı Toplumu, Kültürel Etki.

ORIGINAL ARTICLE URL