Buzda Değil Tuzda Balık: Toplumsal Bellek Ve Kültürel Mirasın Belgesel Yolculuğu

Authors : Tuna Kuzucan, Mehmet Toplu

Pages : 2130-2164

Doi:10.24186/vakanuvis.1626316

View : 82 | Download : 87

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, bireysel ve toplumsal bellek kavramlarının belgesel sinemadaki rolünü ve Sinop’un üç bin yıllık lakerda (tuzda balık) geleneğini ele almaktadır. Tarih boyunca balıkçılık ve denizle kurduğu güçlü bağlarla bilinen bir liman kenti olan Sinop, bu geleneklerin merkezinde yer almıştır. Lakerda kültürü, özellikle Ermeni ve Rum topluluklarının katkılarıyla zenginleşmiş; zamanla toplumsal belleğin önemli bir parçası haline gelmiştir. Günümüzde Sinop’ta Ermeni ve Rum nüfusu bulunmamasına rağmen bu kültürel miras varlığını sürdürmektedir. Caner Özdemir’in yönetmenliğini yaptığı Buzda Değil Tuzda Balık (2024) adlı belgesel, bu geleneğin toplumsal bellekteki yerini görünür kılmayı amaçlamaktadır. Belgesel, bireysel ve kolektif anılar arasındaki etkileşimi vurgularken, lakerdayı tarihsel ve kültürel bir bağlamda ele almakta; yalnızca bir gastronomi pratiğini değil, aynı zamanda bir toplumun kimliğini ve kolektif hafızasını yansıtan kültürel bir araç olarak sunmaktadır. 2024 yılında ulusal düzeyde çeşitli film festivallerinde ve Sinop Lakerda Festivali’nde gösterilen yapım, görsel bir bellek mekânı olarak önemli bir işlev üstlenmektedir. Bu çalışmada, belgeselde yer alan anlatılar ve söylemler; bireysel ve toplumsal bellek arasındaki etkileşim bağlamında, nitel araştırma yöntemlerinden “tematik analiz” tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, Python tabanlı metin işleme araçlarıyla kelime frekansı analizi yapılmış; belgeselde öne çıkan anahtar kelimeler belirlenmiştir. Bu sık kullanılan kelimeler, görselleştirilmiş kelime bulutları aracılığıyla sunulmuş ve bağlamsal çözümlemeye tabi tutulmuştur.
Keywords : Toplumsal Bellek, Belgesel, Lakerda, Sinop

ORIGINAL ARTICLE URL