Paçavra: Osmanlı Döneminde Dış Ticaret ve Kamu Sağlığı Arasında Sıkışmış Bir Ürün (1846-1880)

Authors : Namık Saçlı

Pages : 2274-2307

Doi:10.24186/vakanuvis.1635595

View : 89 | Download : 104

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada 19. yüzyılda Osmanlı şehirlerinden özellikle İstanbul ve İzmir’de yapılan paçavra ticareti ekonomik, idarî, sıhhî ve diplomatik yönleriyle incelenmiştir. Sokaklardan toplanarak depo ve mağazalara yığılan paçavra, ekonomik faaliyetin önemli bir parçasıdır. Bununla birlikte ilgili dönemde kolera gibi salgın hastalıkların havadan bulaştığına dair kabullerden ötürü, kötü koku yayan paçavra mağazaları ile idare arasında süreç boyunca gerilimler yaşanmıştır. Bu nedenle şehircilik ve kamu sağlığı politikalarıyla irtibatlı olan paçavra, devletin üzerinde sıkı denetim yürüttüğü bir ürün olmuştur. Depoların evlerden uzağa, şehir dışına çıkarılma çabaları ile yabancı tüccarların menfaatlerinin çatışması, diplomatik sorunlar ortaya çıkarmıştır. Osmanlı Devleti her müdahalesinde, karşısında tüccarlarının menfaatlerini korumak isteyen yabancı ülke temsilciliklerinin muhalefetiyle karşılaşmıştır. Araştırma sürecinde diplomatik ve bürokratik yazışmalar, halkın şikayetleri ve tüccarların talepleri gibi konuları içeren arşiv belgeleri merkezli bir inceleme yapılmıştır. 19. yüzyılda paçavranın sadece bir ticarî emtia olmadığı, aynı zamanda modernleşen Osmanlı şehirlerinde beledî politikaların da odağında olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca 1870’li yıllarda, devletin paçavra ticaretinde bir tekel kurarak işletmesini özel bir ortaklığa devretme girişimi de görülmüştür. Osmanlı Devleti’nin ticaret, sağlık, şehircilik arasındaki dengeyi nasıl sağladığı analiz edilmiştir. Tek bir emtia üzerinden ticaret, kamu sağlığı politikaları, yabancı sermaye ve diplomatik ilişkilerin kesişim noktalarını ele alan bir perspektif sunulmuştur.
Keywords : Paçavra, Osmanlı, Dış Ticaret, Kamu Sağlığı, Diplomasi

ORIGINAL ARTICLE URL