Muhalif Basına Göre Vatan Cephesi: Akis Dergisi Örneği

Authors : Deniz Güner

Pages : 1856-1887

Doi:10.24186/vakanuvis.1658025

View : 64 | Download : 81

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Demokrat Parti’nin 1950 yılında yapılan seçimlerle tek başına iktidara gelmesinin ardından Türkiye’de yeni bir dönem başladı ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin 27 yıllık yönetimi sona erdi. İkinci Dünya Savaşı yıllarında yaşanan ekonomik sıkıntılar nedeniyle bunalan halk, çareyi yeni bir yönetimde aradı ve bu durum, Demokrat Parti’nin iktidara gelmesinde önemli bir etken oldu. Bir diğer etken ise basına vadedilen özgürlük nedeniyle gazetecilerin Demokrat Parti’yi desteklemesiydi. Demokrat Parti döneminde başlangıçta özgürleşen basın bir süre sonra yeniden sansüre maruz kaldı ve gazeteciler bu defa Adnan Menderes yönetimini eleştirmeye başladı. Cumhuriyet Halk Partisi’nin muhalefetini sertleştirdiği 1957 sonrasında iktidarın da baskısını arttırması ile karşılıklı hakarete varan söylemler gazete satırlarında yer almaya başladı. Bu süreçte, Zafer ve Ulus gazetelerinin sütunlarında sert ve etkili yazılar yer almaktaydı. Cumhuriyet Halk Partisi’nin resmi yayın organı olmasa da ciddi muhalefet yapan yayınlardan birisi de Akis Dergisi’ydi. Başyazarlığını İsmet İnönü’nün damadı Metin Toker’in yaptığı Akis, Türkiye’nin haftalık olarak yayınlanan ilk haber dergisi olması bakımından önemliydi ve yayınlandığı dönemde ciddi bir okuyucu kitlesine sahipti. İktidar ve muhalefet partilerinin mecliste ve basında gerçekleşen çekişmeleri muhalefetin Güç Birliği Cephesi’ni kurmasıyla yeni bir boyut kazandı. Bu hamle karşısında Adnan Menderes, muhalefeti yıpratmak ve partisine azalan desteği arttırmak gayesiyle Vatan Cephesi’ni kurdu. Adnan Menderes’in, ilk olarak partisinin 12 Ekim 1958 tarihli Manisa İl Kongresinde ortaya attığı Vatan Cephesi’nin teşkilatlanması kısa bir süre sonra başladı. Kongrenin ardından Akis, Vatan Cephesi ile ilgili ilk haberini 25 Ekim 1958 tarihli sayısında yaptı. Ardından hakkında devam eden tahkikat nedeniyle iki ay kapatılan dergi 27 Aralık 1958 tarihinde okuyucusu ile buluştu. Bu çalışmada başlangıçta “fiyasko” olarak nitelendirdiği Vatan Cephesi’ni neredeyse her sayısında haber yapan Akis Dergisi’nin muhalif tutumu değerlendirilmiştir.
Keywords : Akis Dergisi, Vatan cephesi, Demokrat Parti, Cumhuriyet Halk Partisi

ORIGINAL ARTICLE URL