Sivas Eyaletindeki Şehirli ve Köylü Kadınların Sosyo-Ekonomik Yaşamları ve Şikâyetleri (1752-1755)

Authors : Buket Çelik
Pages : 260-300
Doi:10.24186/vakanuvis.1632353
View : 408 | Download : 433
Publication Date : 2025-10-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Osmanlı’nın şehirli ve köylü kadınları, kendi yaşam alanları içerisinde üretkenliğini her zaman sürdürmüştür. Şimdiye kadar çeşitli yönleriyle ele alınmış olan Osmanlı kadını bu kez Osmanlı başkentindeki yüksek mahkeme Divân-ı Hümayûn’a yansıyan yönleriyle resmedilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmadaki kadınların, bazen mağdur oldukları için bazen de suçlu oldukları için divân kayıtlarında adı geçmiştir. Kadınların müdahil oldukları miras, borç, mülk alım-satımı, bağ-bahçe-tarla işleri, nişan, nikah, boşanma gibi çeşitli meseleler, kadınların sosyo-ekonomik durumu hakkında da ipuçları vermektedir. Bu ipuçları sayesinde Sivas eyaleti içerisindeki şehirli ve köylü kadınların yaşayışları ve sorunları hakkında bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada Kasım 1752-Haziran 1755 tarihleri arasındaki hükümlerin kaydedildiği 5 Numaralı Sivas Ahkâm-ı Şikâyet Defteri kaynak olarak kullanılmıştır. Defterde, Sivas eyaletine bağlı kaza ve köylerde yaşayanların Divân-ı Hümâyûn’a ulaştırdıkları şikâyetlere dair hükümler kayıtlıdır. Bu defterde toplam 1041 hüküm vardır. Bunlardan 172 tanesi Müslüman kadınların dahil oldukları olaylarla ilgilidir. Çalışmada, Müslüman kadınların şikâyetlerini divâna ulaştırma yöntemleri, davacı veya davalı olma durumları, dahil oldukları davalar ve yaşadıkları yerleşim yerleri konuları işlenmiştir. Bahsedilen konular hakkında tablolar yapılmış ve daha anlaşılır olması için yüzde hesaplamaları çıkarılmıştır. Ayrıca sorunlarını ifade ederken kendileri hakkında verdikleri ipuçlarından hareketle kadınların sosyo-ekonomik durumlarına da değinilmiştir. Çalışmada sadece Müslüman kadınlar ele alınmış, gayrimüslim kadınlarla ilgili dava ve bilgiler kapsam dışı bırakılmıştır.
Keywords : Kadın, Osmanlı, Sivas Eyaleti, Ahkam-ı Şikayet Defteri

ORIGINAL ARTICLE URL