Osmanlı Timar Sistemi Üzerine Bir Deneme: 1563 Tarihli Timar- Zeamet (Ruznamçe) Defterine Göre Anadolu Beylerbeyliğinde Sipahiler ve Cebelüler

Authors : Zeynep Kurt, Emine Dingeç

Pages : 893-919

Doi:10.24186/vakanuvis.1696259

View : 133 | Download : 466

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada timar sahiplerine tevcih edilen toprak türlerinin askeri nüfus hesaplamalarına olan etkisi ele alınacaktır. Timar sistemi, I. Murad (1362-1389) döneminde teşkil edilen ve XVI. asrın sonuna kadar istifade edilen toprak yönetim modeliydi. Devlet, kendine ait toprakları dirlik sahiplerine has, zeamet ve timar toprakları şeklinde tahsis ederdi. Onlardan buraları işleyip karşılığında seferlerde tam donanımlı asker yetiştirmelerini isterdi. Birçok araştırmacı timar sisteminin uygulandığı toprakları ve gelirleri hakkında malumatlar paylaşmıştır. Ancak bu gelirlerden ne kadar askeri nüfusun orduya katıldığı net bir şekilde ifade edilmemiştir. Bu araştırmada kanunnamelerden istifade ederek askeri nüfusun hesaplanmasına yönelik bir deneme yapılacaktır. Bunun için en büyük eyaletlerden biri olan Anadolu Beylerbeyliği temel alınacaktır. Anadolu Beylerbeyliği cebelü nüfusunu, 1563 tarihli timar-zeamet defteri esas alınarak, kanunnamelerden elde edilen ölçütlerle tespit etme denemesine girişilecektir. Deneme sonunda askeri nüfus hesaplanmalarında ölçüt olarak kullanılan dirlik gelirlerinin bazı durumlarda geçerli olmadığı, buna mukabil toprağın ve sahibinin statüsünün ön plana çıktığı görülecektir.
Keywords : Timar, Cebelü, Askeri Nüfus, Anadolu Beylerbeyliği

ORIGINAL ARTICLE URL