Osmanlı İstibdâl Uygulamalarında Yetkililerin Tespiti

Home Page
About
Submit A Journal
Submit A Conference
Submit Paper/Book
- Submit a Preprint
- Submit a Book
Contact

Vakıflar Dergisi
Sayı: 64-Aralık 2025
Osmanlı İstibdâl Uygulamalarında Yetkililerin Tespiti

Osmanlı İstibdâl Uygulamalarında Yetkililerin Tespiti

Pages : 11-31

View : 377 | Download : 255

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İstibdâl, bazı şartların gerçekleşmesi durumunda vakıf malın başka bir malla değiştirilmesidir. Bu uygulama, İslam hukukunda belirli şartlarla meşrudur. İstibdâli esasen vâkıf ve mütevelli uygular. Öte yandan devlet, istibdâl yetkisini eline alabilir, bazı sınırlamalar getirebilir. Vâkıf, istibdâli şart koşmamış ve istibdâl zorunlu hale gelmişse kadının yetkili olması, genel kanaate göre geçerlidir. Kadı ile sultan, istibdâle izin veren makamlardır. Ayrıca onlar, vakfiyede istibdâl yasaklanmışsa bile zorunlu durumlarda kimi fakihe göre istibdâl yetkisine sahiptirler. Osmanlı uygulamalarında istibdâl için kadı ve sultan izni gerekmiş, özellikle Ebüssuûd Efendi döneminde yetki tamamen sultana verilmiştir. Devam eden süreçte tekrar kadı da sürece dahil edilmiştir. Son olarak istibdâlin hukuka uygunluğu, vakıf mala sağlayacağı fayda ile mümkün olur. Bu çalışmada temel olarak Osmanlı hukukunda istibdâl yetkisi incelenmiştir. Bu bağlamda istibdâli uygulama ve izin verme hususunda yetkili olanlar hakkında tespit edilen fıkhî bilgiler aktarılmış ve değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bazı konularda Ebüsssuûd Efendi, Hocazâde Esad Efendi ve Zekeriyyâzâde Yahya Efendi gibi önemli şeyhülislamların tüm istibdâl fetvaları incelenmiştir.
Keywords : fıkıh, vakıf, vakfiye, vâkıfın şartı, istibdâl, Osmanlı hukuku, fetva, mahkeme kaydı

ORIGINAL ARTICLE URL

* There may have been changes in the journal, article,conference, book, preprint etc. informations. Therefore, it would be appropriate to follow the information on the official page of the source. The information here is shared for informational purposes. IAD is not responsible for incorrect or missing information.