Filistin Direnişinin Şiirle Buluştuğu Bir Hayat: İbrâhîm Tûqân’ın Biyografisi ve Edebî Mücadelesi

Authors : Veysel Öz, Sedat Tuna

Pages : 93-111

Doi:10.54893/vanid.1732453

View : 175 | Download : 244

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, yirminci yüzyılın ilk yarısında işgal altındaki Filistin’de dünyaya gelen, Filistin davasının yılmaz savunucusu ve millî şairi olarak tanınan İbrâhîm Tûqân’ın hayatı, İngiliz ve Siyonist işgaline karşı mücadelesi ile bazı şiirlerine dair genel bir değerlendirmeyi kapsamaktadır. 1905 yılında, Nablus’ta köklü ve seçkin bir ailede dünyaya gelen İbrâhîm Tûqân, anne tarafından Türk kökenlidir. İlk eğitimini ailesinden alan şair, ilk öğrenimini Reşâdiyye Mektebi’nde, orta öğrenimini ise Matran Mektebi’nde tamamlamıştır. Yükseköğrenim için Beyrut’a giden İbrâhîm Tûqân, Beyrut Amerikan Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’ne kaydolmuş; bu üniversiteden mezun olduktan sonra aynı fakültede öğretim görevlisi olarak kısa bir süre çalışmıştır. İbrâhîm Tûqân, üniversite yıllarında ağabeyi Ahmed Tûqân aracılığıyla dönemin önemli edebiyatçılarından bazılarıyla tanışmış ve bu ilişkiler sonucunda “Dâru’n-Nedve” adlı bir edebiyat kulübü kurmuştur. Amerikan Üniversitesi’nde eğitim görmesi nedeniyle Fransızcaya ve Türkçeye çok az aşinalık kazanmış olsa da İngilizceyi akıcı bir şekilde konuşmuş ve İngiliz edebiyatı hakkında derin bilgi edinmiştir. Bu yönüyle, dönemin çağdaş üniversite kültürünü benimsemiş ve bu kültürün izlerini şiirlerinde açıkça yansıtmıştır. Şairlik yeteneği daha öğrencilik yıllarında fark edilen İbrâhîm Tûqân, üniversitede yazdığı şiirlerle “Üniversite Şairi” unvanını almıştır. Özellikle Siyonistler tarafından idam edilen üç genç için kaleme aldığı “Kırmızı Salı” adlı şiiri, onun gelecekte büyük bir şair olacağının habercisi niteliğindedir. Gazel, millî şiir, övgü ve mersiye türlerinde kaleme aldığı şiirlerdeki üslup ve derinlik, onu çağdaşlarından ayırarak edebî çevrelerde özgün bir konuma taşımıştır. İbrâhîm Tûqân, edebî kişiliğiyle sınırlı kalmayarak, mezuniyetinden sonra öğretmenlikten belediyeciliğe, ticaretten radyo programcılığına kadar pek çok farklı alanda çalışmış, Filistin toplumunun farklı kesimleriyle doğrudan temas kurmuş ve böylelikle halkın nabzını tutma imkânı bulmuştur. Yaşadığı coğrafyanın acılarını, halkının umutlarını ve işgale karşı direncini şiirlerine yansıtan İbrâhîm Tûqân, kısa ömrüne rağmen önemli bir edebî miras bırakmıştır. Onun şiirleri, Filistinli gençler arasında büyük bir etki yapmış ve sözlü kültür aracılığıyla dilden dile aktarılmıştır. Eleştirmenler, onu yirminci yüzyılın ilk kırk yılında Arap şiirinin öncülerinden biri olarak değerlendirmiştir. Filistin ve bazı Arap ülkeleri tarafından millî marş olarak benimsenen “Vatanım” şiirinin yanı sıra Kudüs üzerine kaleme aldığı şiirlerle, modern Arap şiirinin en önemli temsilcileri arasında yer almıştır. İbrâhîm Tûqân, kaleme aldığı eserlerde Filistin davasını savunmuş, halkın milliyetçi duygularını pekiştirmiş, vatanı satmak isteyenlere karşı milli bir duruş sergilemiş ve Filistinli şehitlerin anısını onurlandırmıştır. Kısa yaşamına rağmen Arap edebiyatı ve Filistin davası için büyük önem taşıyan İbrâhîm Tûqân, aynı zamanda edebî kimliğe sahip olan Fatvâ Tûqân’ın ve 1970 yılında Ürdün başbakanı olarak görev yapan Ahmed Tûqân’ın kardeşidir.
Keywords : Arap Dili ve Belagatı, İslam Tarihi, Filistin Millî Mücadelesi, Şair, İbrahim Tûqân

ORIGINAL ARTICLE URL