el-Mukaddimetü’l-Cezeriyye’de Maktû‘ ve Mevsûl Konusu
Authors : Fatma Çakır
Pages : 150-170
Doi:10.54893/vanid.1740851
View : 170 | Download : 220
Publication Date : 2025-12-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Çağdaş dönemde yaşayan bir ilim talebesi, İbnü’l-Cezerî’nin el-Mukaddimetü’l-Cezeriyye’sini genel olarak herhangi bir şerhe ihtiyaç duymadan anlayabilir. Ancak maktû‘ ve mevsûl konusu, müellifin meseleyi ele alış biçimi, metnin manzûm yapısı ve tercih edilen yöntem sebebiyle anlaşılması oldukça güç haldedir. Müellifin konuyla ilgili kalıpları ve hangi yazım biçimine örnek olduğunu açıkça belirtmemesi metnin doğru okunmasını ve anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Buradan hareketle çalışmanın temel problemi, İbnü’l-Cezerî’nin Mukaddime’de ele aldığı maktû‘ ve mevsûl konusunun yöntem, dil ve anlam bakımından kapalılık arz etmesi ve günümüz araştırmacıları tarafından doğrudan anlaşılamamasıdır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, söz konusu kapalılığı gidermek; İbnü’l-Cezerî’nin yöntemini sistematik biçimde ortaya koymak ve ilgili kelimelerin anlam bağlamında ayrı ya da bitişik yazılma gerekçelerini açıklamaktır. Ayrıca bu çalışma, konuyla ilgili Türkçe literatürdeki boşluğu doldurmayı ve Kur’ân-ı Kerîm’in doğru okunmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Araştırmada, kaynakların toplanmasında dokümantasyon yöntemi, verilerin kıraat, dil ve tefsir ilimleri çerçevesinde incelenmesinde içerik analizi, bilgilerin düzenlenmesinde tasnif, Mukaddime’deki ve günümüzdeki yazımların karşılaştırılmasında ise karşılaştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın kapsamı, Mukaddime’de ele alınan maktû‘ ve mevsûl kelimelerin incelenmesiyle sınırlıdır. Bu kelimeler hem klasik şerhler hem de günümüz mushaflarıyla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Şerhlerden farklı olarak konuyla alakalı ayetleri vermekle yetinilmemiş, Mukaddime’nin yer verdiği her bir kalıp dil ve anlam yönüyle de incelenmiştir. Ayrıca bu kalıpların günümüzde basılan mushaflardaki durumları da aktarılmıştır. Elde edilen bulgular, günümüzdeki mushaflarda maktû‘ ve mevsûl kelimelerin büyük ölçüde Mukaddime’ye uygun olarak yazıldığını, ancak bazı tercihlerde farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca Mukaddime’de ele alınan maktû‘ ve mevsûl kelimelerin ayrı veya birleşik yazımlarının, dilsel ve anlamsal düzeyde belirli incelikler taşıdığı gözlemlenmiştir.Keywords : Kıraat, Mushaf İmlası, el-Mukaddime, İbnü’l-Cezerî, Maktû‘, Mevsûl
ORIGINAL ARTICLE URL