Şanlıurfa Şehir Isı Adası’nın Zamansal ve Mekânsal Özellikleri

Authors : Durmuş Ali Çirkin, Erkan Yilmaz, Mehmet Özcanlı

Pages : 66-95

Doi:10.62068/visbid.1481455

View : 92 | Download : 58

Publication Date : 2024-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bir şehrin iklimi hem küresel ısınmadan hem de bulunduğu özel konumunun getirdiği şartlardan etkilenir. Şehirlerde Isı adası oluşumu, özelikle yüksek nüfus artışı ve yoğunluğu sonucu meydana gelen yapay alanların hızlı bir şekilde artışının sonucudur. Şehirlerdeki yapı yoğunluğunun dikey ve yatay genişlemesi şehirleri ısı adası oluşumuna karşı savunmasız hale getirmektedir. Şanlıurfa’da şehirleşmeye bağlı olarak doğal araziler üzerinde meydana gelen değişiklikler ve antropojenik aktiviteler yapay alanlar ile çevresindeki doğal alanlar arasında sıcaklık farklarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Çalışmada, Landsat ve Aster uydu görüntülerinden elde edilmiş olan yüzey sıcaklık modellerinden alınan hava sıcaklığı verilerine ve gözlemlenen hava sıcaklığı verilerine dayanarak, Şanlıurfa şehrindeki şehir ısı adası yoğunluğunun mekansal ve zamansal oluşumlarını ve şehirleşmenin şehir ısı adası oluşum eğilimi üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Şehirdeki doğal arazi kullanımı, uydular tarafından yakalanan arazi yüzeyi sıcaklığı aracılığıyla haritalanmıştır. Uydu görüntüleri analiz edildiğinde Şanlıurfa şehrinin mahalleleri arasındaki sıcaklıkta önemli farklılıklar olduğu görülmüştür. Şehirde gece şehirsel alan sıcaklık olarak çevresinden belirgin olarak ayrılmış ve tipik bir yüzey ısı adası (pozitif) özelliği göstermiştir. Gündüz alınan görüntüye göre ise şehir alanı, ekili sulu tarım arazileri ve Kuzey Kuzeydoğuda yer alan yapay ormanları hariç diğer arazi örtüsü/kullanımı alanlarından daha serin çıkmıştır. Bunun sonucu olarak ise gündüz şehirsel alanda negatif yüzey ısı adası özellikleri ortaya çıkmaktadır. Landsat (gündüz) uydu görüntüleri alınarak tüm aylara uygulanmış yüzey sıcaklık modellerine göre çalışma alanında yüzey ısı adası özellikleri mevsimlere göre incelenmiştir. Şanlıurfa şehrinde yıl boyunca Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında belirginliğinin azalmasıyla birlikte negatif bir yüzey ısı adası hakimdir. Negatif yüzey ısı adası en belirgin kış aylarında ve güz aylarında gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, Şanlıurfa şehrinde bariz bir ŞIA etkisinin olduğu görülmüştür. Şehrin yüksek ısı adası bölgelerinde ŞIA etkisini azaltacak önlemler alınmalıdır. Şanlıurfa şehrinin daha geniş cadde ve sokaklara, Şehrin merkezi yerlerinde yeşil alanlara su yüzey alanlarına ihtiyacı vardır.
Keywords : Coğrafya, Şehir ısı Adası, Arazi Kullanımı, Şehirsel Büyüme, İklim değişimi

ORIGINAL ARTICLE URL