Sıfır Toplamlı Oyun: İran’ın Aras Vadisi Jeopolitikaları

Authors : İlhan Oğuz Akdemir, Jila Khakıkhoeı

Pages : 48-72

Doi:10.62068/visbid.1591932

View : 76 | Download : 73

Publication Date : 2024-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Aras, sınır teşkil eden ve sınıraşan bir nehirdir. Aras Vadisi, Ermenistan, Azerbaycan, Türkiye ve İran gibi ülkeler arasında geçiş yolu ve doğal sınır olarak işlev görmesi nedeni ile bölgedeki çeşitli ülkeler için stratejik bir öneme sahiptir. Vadi bölgesel ve küresel aktörler için farklı jeopolitik anlamlar ifade etmektedir. Ermenistan için ekonomik ve enerji bağlantılarının yanı sıra Azerbaycan\\\'ın lojistik ve enerji kaynaklarına erişimi önemlidir. Türkiye için ticaret, ulaşım Dehlizi ve Orta Asya’ya erişim olarak değerlidir. Çin\\\'in \\\"Kuşak-Yol\\\" projesi açısından Orta Asya\\\'ya erişim sağlama potansiyeli taşırken, ABD\\\'nin Batı Asya ve Orta Asya politikaları ev Hazar enerjisine erişim ve ticari yolları kontrol bağlamında stratejik öneme sahiptir. Rusya için Güney Kafkasya’yı uzaktan kontrol ve bölgede İran ile irtibat kurma açısından stratejiktir. Aras Vadisi, İran için ekonomik, ticari ve güvenlik açılarından kritik bir bölgedir. Vadideki enerji kaynaklarının ulaşım yolları, İran\\\'ın ekonomisini ve bölgesel güvenliğini etkilemektedir. Enerji kaynaklarına erişim, ticaretin genişlemesi ve altyapı projeleri İran\\\'ın ekonomik kalkınmasını destekleyebilir. Aras Vadisi üzerinden gerçekleştirilecek ulaşım ve ticari faaliyetleri, İran\\\'ın Orta Asya ve hatta Çin\\\'e ulaşımını kolaylaştırarak bölgesel güç olma potansiyelini artırabilir. İş birliği ve diyaloglar, bölgesel istikrarı ve güvenliği güçlendirerek İran\\\'ın çıkarlarına hizmet edebilir. Bu çalışmanın amacı, Aras Vadisi\\\'nin İran için potansiyel faydalarını belirlemektir. Stratejik önemi vurgulanarak vadideki potansiyelin en iyi şekilde değerlendirilmesi ve bölgedeki ekonomik, ticari ve güvenlik faktörlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma; İran İslam Cumhuriyeti\\\'nin Aras Vadisinde karşılaştığı tehditlerin neler olduğu ve İran\\\'ın bunları engelleme stratejilerinin neler olması gerektiğini irdelemektedir. Ayrıca İran için Aras Vadisi’ne dair jeopolitik önerilerde bulunulmuştur. Aras Vadisi’nde etnik ve siyasi sınır uyumsuzluğu söz konusudur. Reflektivist teori ve progresif yöntemden yola çıkan çalışma; bölgedeki etnik grupların coğrafi dağılımını ve tarihi bağlantılarını göz önünde bulundurarak İran’ın jeopolitik çıkarları için Aras Vadisi’nin potansiyel gücünü ve İran’ın vadi üzerine üretmesi gereken politikaları ele alacaktır.
Keywords : İran, Ermenistan, Azerbaycan, Zengezur, Aras Vadisi, Sıfır Toplamlı Oyun, jeopolitik, jeostratejik

ORIGINAL ARTICLE URL