Geç Antik Roma’da Kadın İktidarının Sınırları: Galla Plasidia Üzerine Bir İnceleme

Authors : Burcu Karakuş

Pages : 87-105

Doi:10.62068/visbid.1719915

View : 97 | Download : 163

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Geç Antikçağ, Roma İmparatorluğu’nun siyasal, toplumsal ve kültürel yapılarında kapsamlı dönüşümlerin yaşandığı, klasik dünyadan Ortaçağ’a geçişi temsil eden bir dönemdir. Üçüncü yüzyılın ortalarından itibaren artan sınır baskıları, iç savaşlar, merkezi otoritenin zayıflaması ve Hıristiyanlığın devlet dini hâline gelmesi, Roma dünyasını yalnızca siyasi değil, aynı zamanda sosyal ve ideolojik bir yeniden yapılanma sürecine sokmuştur. Bu bağlamda Geç Antikçağ, sadece krizler ve çöküşler çağı olarak değil, aynı zamanda önemli süreklilikler ve dönüşümler çağı olarak da değerlendirilmelidir. Bu dönüşüm yalnızca kurumlarla sınırlı kalmamış, toplumsal cinsiyet ilişkileri ve kadınların kamusal alandaki konumları da bu dönemde önemli değişimlere uğramıştır. Roma toplumunda kadınlar hukuki olarak yurttaş statüsüne sahip olsalar da siyasî temsil ve kamu yönetimi alanlarında doğrudan yetkilere sahip değillerdi. Ancak özellikle hanedan üyesi kadınlar, siyasi meşruiyetin taşıyıcıları, hanedanın devamlılığının sembolleri ve çoğu zaman saray entrikalarının merkezinde yer alan aktörler olarak öne çıkmışlardır. Geç Antikçağ’da bu anlamda öne çıkan en dikkat çekici figürlerden biri Galla Placidia’dır (MS 388–450). İmparator I. Theodosius’un (MS 379-395) kızı, Batı Roma İmparatoru III. Constantius’un eşi ve II. Valentinianus’un (MS 425-455) annesi olan Galla Placidia, hayatı boyunca yalnızca hanedana bağlı bir kadın kimliğiyle değil siyasî kriz dönemlerinde aktif yönetsel roller üstlenen bir figür olarak sahneye çıkmıştır. MS 425-450 yılları arasında Batı Roma İmparatorluğu’nun fiili yöneticisi olarak siyasî ve askerî alanlarda aktif rol üstlenen Galla Placidia, imparatorluk içindeki güç dinamikleri ve dış tehditler karşısında karmaşık bir yönetim süreci yürütmüştür. Makalede, Placidia’nın naiplik görevi süresince karşılaştığı cinsiyet temelli kısıtlamalar, generaller arası rekabet, barbar istilaları, ekonomik krizler ve dini çatışmalar analiz edilmiştir. Özellikle oğlunun reşit olmadığı dönemde üstlendiği naiplik görevi, onun Batı Roma’da fiilen en yüksek siyasi otorite konumuna yükselmesini sağlamıştır. Ancak bu iktidar deneyimi, onu Roma’daki kadın temsilinin sınırlarıyla yüzleşmek zorunda bırakmıştır. Çalışma, Galla Placidia’nın yönetiminin Batı Roma’nın genel çöküş süreciyle paralel ilerlediğini, buna rağmen kadın iktidarının bu dönemdeki işleyişi ve sınırlarının anlaşılmasında merkezi bir rol oynadığını göstermektedir.
Keywords : Galla Plasidia, Roma İmparatorluğu, Gotlar, Kadın İktidarı, Augusta

ORIGINAL ARTICLE URL