Vatan Yahut Silistre ile Muhterem Katil Piyeslerinde Kahraman Kadınlar

Authors : İlker Ateş

Pages : 163-173

Doi:10.62068/visbid.1795628

View : 144 | Download : 293

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk edebiyatında kahraman kadın tipi, Tanzimat dönemi ile edebi eserlere yansımaya başlamıştır. Bu eserler konu olarak vatanın kurtuluşunu işlemiş olmakla beraber kadın öznelerin de kurgusal metinde önemli rolleri ve işlevleri olmuştur. Namık Kemal’in Vatan yahut Silistre ve Aka Gündüz’ün Muhterem Katil piyeslerindeki kahraman kadınların savaştaki rolü ve işlevleri de kurguda önemli bir yere sahiptir. Çalışmada kadınların savaş anındaki tepkileri; toplumsal hayatın içindeki konumları ve toplumun onlara karşı tabulaştırdığı fikirlere karşı çıkmaları da incelenmektedir. Bu çalışmanın amacı kadınların savaş öncesinde ve içerisinde nasıl konumlandırıldıklarını; kadın kimliklerinin onlara karşı yöneltilen bakışlardaki etkisini; savaş içerisindeki kahramanlıklarını incelemek/göstermektir. Edebi eserler kurgu ürünüdürler. Ancak belirtmek gerekir ki yazarlar kurgulamayı kaynaklardan yararlanarak ya da esinlenme sonucunda ortaya koymaktadırlar. Namık Kemal’in Vatan yahut Silistre ve Aka Gündüz’ün Muhterem Katil piyesi arasında pek çok benzerlik bulunmaktadır. Bu çalışmada her iki eserdeki kadınların savaş karşısındaki tavırları ve cepheye gidiş kararları karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Çalışmada yöntem olarak metin/doküman analizi kullanılmış olup, her iki eser hakkında yazılan kitaplar ve makaleler de dikkatle incelenmiştir. Piyeslerde görülmektedir ki kadınlar savaşın içinde, cephede cesurca yer almaktadırlar. Özellikle kadınların bu görevi zorunlu olarak değil de gönüllü olarak yapmaları ve bundan hiçbir şekilde şikayetçi olmamaları son derece önemlidir. Kadınlar toplumun gözünde tabulaşan rollerinin dışına çıkarak farklı alanlarda varlıklarını hissettirmişlerdir. İki eserde de tarihî bir süreç işlenmekte olup iki piyes de devir tiyatrosu olarak nitelendirilmeye müsaittir. İki yazar da eserlerine konu olarak seçtikleri hadiselerin benzerini tanıklardan dinleyerek, ikinci tanıktan duyarak ya da tarihî kişiliklerden/olaylardan esinlenerek piyeslerini kurgulamışlardır.Bu bağlamda çalışma erken dönem Türk tiyatrosunda kadın öznelerin kahramanlık ve fedakârlık içerisindeki davranışlarının vatanın kurtuluşunda ve gelecek inşasındaki araçsallığını öne çıkarmakta olup, literatüre farklı okuma ve araştırma önerileri getirmektedir.
Keywords : Kadın, Kahramanlık, Savaş, Namık Kemal, Aka Gündüz, Vatan yahut Silistre, Muhterem Katil.

ORIGINAL ARTICLE URL