Prostat Kanseri Genetik Test Laboratuvarlarında Algılanan Mesleki Riskler: Kurumsal ve Görev Temelli Belirleyicilerin Çok Değişkenli Modeli

Authors : Vedat Caner, Muhammed Fatih Keleş
Pages : 193-197
Doi:10.52976/vansaglik.1730194
View : 100 | Download : 132
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Amaç Bu çalışmanın amacı, prostat kanseri genetik testi yapan laboratuvar personelinin algıladığı mesleki risk düzeylerinin belirleyicilerini incelemektir. Özellikle kurumsal güvenlik desteği, eğitim sıklığı ve görev temelli biyolojik maruziyet gibi faktörlerin etkisi değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem İstanbul\\\'da bulunan 11 genetik hastalık tanı laboratuvarında çalışan toplam 122 uzmanın katılımıyla kesitsel bir çalışma yürütülmüştür. Katılımcılara, algılanan risk, kurumsal destek ve biyolojik maruziyet olmak üzere üç alt boyuttan oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçek uygulanmıştır. Bağımlı değişken olarak algılanan risk düzeyi kullanılarak çok değişkenli doğrusal regresyon analizi yapılmış; deneyim yılı kontrol değişkeni olarak eklenmiştir. Ölçek alt boyutlarının Cronbach alfa katsayıları 0.825 ile 0.940 arasında bulunmuştur. Bulgular Algılanan kurumsal güvenlik desteği, daha düşük mesleki risk algısı ile anlamlı şekilde ilişkili bulunmuştur (β = –0.42; p < 0.001). Görev temelli biyolojik maruziyet, daha yüksek risk algısıyla ilişkilidir (β = 0.38; p = 0.002). Ayrıca, eğitim sıklığının artması risk algısını azaltıcı yönde anlamlı bir etki göstermiştir (β = –0.31; p = 0.004). Laboratuvar deneyim yılı ise anlamlı bir belirleyici olmamıştır (β = –0.08; p = 0.248). Sonuç Genetik test laboratuvarlarında çalışan personelin mesleki risk algısını; kurumsal destek, görevde maruz kalınan biyolojik riskler ve düzenli eğitim gibi kurumsal faktörler belirlemektedir. Özellikle moleküler onkoloji gibi yüksek riskli tanı ortamlarında güvenli bir çalışma kültürünün yerleşmesi için, kurumların sürekli eğitim sağlamaları ve güvenlik iklimini güçlendirmeleri önem arz etmektedir.
Keywords : mesleki risk algısı, genetik test, prostat kanseri, laboratuvar güvenliği, kurumsal destek

ORIGINAL ARTICLE URL