YOKSULLUK NAFAKASININ İKTİSADİ ETKİLERİ: DAVRANIŞSAL EKONOMİK BİR ANALİZ

Authors : Gaye Tuğ Levent, Özge Ersezer

Pages : 574-591

Doi:10.54831/vanyyuiibfd.1816598

View : 69 | Download : 160

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk Medeni Kanunun 175. Maddesi gereğince, boşanma sonrası yoksulluğa düşecek olan tarafın diğer eşten mali gücü oranında süresiz olarak nafaka talep edebilmesi mümkündür. Kanun metninde süreye ilişkin herhangi bir sınırlama öngörülmemesi, uygulamada nafakanın uzun yıllar boyunca devam etmesine yol açmış ve bu durum hem öğretide hem de kamuoyunda yoğun tartışmalara neden olmuştur. Yoksulluk nafakası kurumunun temelinde, eşler arasındaki sosyal dayanışmanın boşanma sonrasında da belirli ölçüde devam etmesi düşüncesi yatmakla birlikte, aynı düzenleme eşlerin kişisel ilişkilerinin de boşanmayı takiben makul bir süre içerisinde sona erdirilmesini de amaçlamaktadır. Bu nedenle, yoksulluk nafakasının kanunun amacına uygun şekilde işlerlik kazanabilmesi hususunda yeni bir yasal düzenleme yapılmasına duyulan ihtiyaç giderek artmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de 2009–2023 yılları arasında açılan nafaka davaları, boşanma oranları, kadın istihdamı, işgücüne katılım oranı ve eğitim düzeyi arasındaki ilişkiyi ampirik bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışmada, klasik ekonometrik yöntemlerden farklı olarak veri madenciliği tekniklerinden biri olan regresyon karar ağacı (CART) modeli kullanılmış; böylece değişkenler arasındaki karmaşık ilişkiler sezgisel biçimde ortaya konulmuştur. Analizde bağımlı değişken olarak açılan nafaka dava sayısı alınmış, bağımsız değişkenler ise kadın istihdam oranı, kadın işgücüne katılım oranı ve kadınların eğitim düzeyleri olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, kadınların eğitim ve istihdam düzeyinin yükselmesiyle birlikte nafaka talebine olan bağımlılığın azaldığını göstermekte; bu durum, nafaka sisteminin yeniden yapılandırılması ve süresiz nafaka uygulamasının belirli kriterlere bağlanması yönünde politika önerilerini gündeme getirmektedir. Dolayısıyla çalışma, hem Türk Medeni Hukuku’na hem de iktisat politikası ve toplumsal cinsiyet ekonomisi literatürüne disiplinler arası bir bakış kazandırmaktadır.
Keywords : yoksulluk, nafaka, sosyal adalet, boşanma, kadın istihdamı

ORIGINAL ARTICLE URL