Tarihî Gerçeklik ile İdeolojik Yorum Arasında Talas Omarbekov ve Kazakistan’da Akademik Tarihçilik

Authors : Mehmet Şahingöz, Mirzahan Egamberdiyev

Pages : 1-20

Doi:10.55089/yyuvasad.1697503

View : 153 | Download : 134

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Kazak tarihçisi Talas Omarbekov’un çalışmaları üzerinden Kazakistan’da bağımsızlıktan sonra şekillenen Kazak Milli tarihçiliği ele almaktadır. Bağımsızlık sonrasında Kazakistan’da tarih yazımı önemli bir değişim geçirmiştir. Sovyet döneminin ideolojik baskılarından kurtulmaya çalışan tarihçiler, Kazak halkının yaşadığı trajedileri yeniden değerlendirmeye başlamıştır. Bu süreçte öne çıkan isimlerden biri olan Talas Omarbekov, tarihî olaylara milli bir bakış açısıyla yaklaşan önemli akademisyenlerden biridir. Talas Omarbekov’un ilk çalışmaları, 20. yüzyılın ilk yarısındaki büyük felaketler, özellikle 1920-1930’lardaki kıtlık (Aşarşılık) ve Sovyet baskılarına odaklanmıştır. O, bu kıtlık olaylarını Kazak halkına karşı işlenmiş bir “soykırım” olarak değerlendiren ilk tarihçilerden biridir. Daha sonra Alaş Orda aydınlarının fikir mücadelesi ve trajik sonları üzerine çalışmalar yapmış, bu aydınları Kazak halkının bağımsızlık arayışının öncüleri olarak değerlendirmiştir. Son dönem araştırmalarında ise Kazak boy-aşiret yapısını inceleyerek bu yapının genel Türk tarihi içindeki yerini ortaya koymaya çalışmıştır. Ona göre, Kazak halkının tarihi yalnızca Kazakistan sınırları içinde değil, tüm Türk dünyası bağlamında ele alınmalıdır. Bu çalışmanın amacı, Talas Omarbekov’un tarihî olaylara nasıl yaklaştığını, hangi yöntemleri kullandığını ve tarih yazımına ne gibi katkılar sunduğunu değerlendirmektir. Makalede tarihî gerçeklik ile ideolojik yorum arasındaki sınırlar tartışılmaktadır. Sonuç olarak, Talas Omarbekov’un çalışmaları Kazakistan’da milli temelli, ancak aynı zamanda bilimsel tarih yazımına önemli katkılar sunmuştur.
Keywords : Talas Omarbekov, Kazakistan, tarih yazımı, Aşarşılık, Alaş Orda, milli tarih, ideoloji, akademik tarihçilik

ORIGINAL ARTICLE URL