*YA- “DAĞITMAK, YAYMAK, SERMEK, ÇÖZMEK” FİİLİNİN BAZI TÜREVLERİ

Authors : Hami Akman

Pages : 49-64

View : 46 | Download : 15

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkçe bir kelimenin kökü tek heceye ya da ünlü olmak kaydıyla tek sese kadar götürülebilmektedir. Bu gibi durumlarda elde edilen kök bazen metinlerle takip edilemediği için farazi kök olarak kabul edilir ve önüne yıldız (*) işareti getirilerek gösterilir. Farazi kökün var olduğunu iddia edebilmek için bundan türediği öne sürülen kelimelerle arasında gerek anlam gerek ses ve şekil bilgisi açısından uyumun olmasına dikkat edilmelidir. Farazi köke yüklenen farazi anlam, türevleri olduğu düşünülen kelimelerden yola çıkılarak verilir. Bu çalışmada bahsedilen anlam, ses ve şekil bilgisi açısından kökle uyumun olması yönteminden yola çıkılarak “dağıtmak, yaymak, sermek” anlamları yüklenen *ya- fiilinin bazı türevlerine değinilmiştir. Bunlar yak- “kına, yakı vb. yakmak”, yat- “yatmak, yaz- “yaymak, sermek, çözmek”, yay- “yaymak”, yas- “dağıtmak, dağıtarak yaymak; çözmek, sökmek; yassıltmak, düz hâle getirmek” fiilleri ile yat “yatak”, yassı “yassı”, yatsı “yatsı zamanı, vakti, ezanı…” ve yastık “yastık” kelimeleridir. Bu türevlerin anlamı, tanıkları, çağdaş Türk lehçelerindeki karşılıkları verildikten sonra etimolojilerine dair açıklamalara yer verilmiştir.
Keywords : Türkçe, kök, farazi kök, *ya- kök fiili.

ORIGINAL ARTICLE URL