OSMANLI DEVLETİ'NİN XIX. YÜZYILIN SONLARINDA ÜRDÜN'DE EĞİTİMİ GELİŞTİRMEDEKİ ROLÜ

Authors : Dr. Mohammad Ali Rashad Bani Issa

Pages : 131-153

View : 66 | Download : 48

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nin XIX. yüzyılın sonlarında Ürdün’deki eğitim sürecindeki rolü, bölgedeki siyasi, ekonomik ve sosyal dinamiklerle yakın bir ilişki içindedir. Ürdün, Osmanlı toprakları içinde yer aldığından, Osmanlı yönetimi bu bölgedeki eğitim sisteminin şekillendirilmesinde merkezi bir rol oynamıştır. Eğitim politikaları genellikle İslami ilkeler üzerine kurulmuş olup, dini eğitim kurumları, özellikle medreseler, eğitim sisteminin temel taşlarını oluşturmuştur. Ancak XIX. yüzyılın sonlarına doğru, Osmanlı Devleti eğitim alanında kapsamlı bir modernleşme süreci başlatmış ve bu doğrultuda modern eğitim kurumlarının kurulması ve Batılı tarzda eğitimin teşvik edilmesi gibi köklü değişiklikler yapılmıştır. Osmanlı Devleti’nin eğitimdeki rolü, geleneksel İslami eğitim ile modern eğitim kurumlarının birleştirilmesi süreciyle şekillenmiştir. Bu dönüşüm, bölgedeki eğitim sisteminin evriminde önemli bir rol oynamış ve Ürdün’de eğitimde modernleşmenin başlangıcını sağlamıştır. Osmanlı\\\'nın uyguladığı eğitim modeli, özellikle Aclûn, Salt, Kerek, Amman, Tafile, Ma\\\'an, Şevbek, İrbid ve Couf gibi bölgelerdeki okullar ve müfredatlar üzerine yapılan araştırmalarla daha net bir şekilde ortaya konulmuştur. Bu okulların kurulması, Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki Hristiyan ülkelerinin kültürel etkilerine karşı dikkatli bir şekilde hareket etmesinin yanı sıra, bölgedeki kültürel boşlukları doldurmayı amaçlayan bir çabanın sonucudur. Bu bağlamda, Osmanlı Devleti, çeşitli aşamalarda eğitim ihtiyaçlarını karşılamak üzere okullar açmıştır ve bu okullar arasında Küttâb, İbtidaye Mektepleri, Rüştiyeler ve İdâdîler yer almaktadır. Bu reformlarla Osmanlı Devleti, Ürdün’deki eğitim sistemini güçlendirmiş ve yerel halkın eğitimine daha fazla önem vermiştir. Aynı zamanda, bu süreç, Osmanlı Devleti’nin bölgedeki kültürel etkisini korumasına ve modern eğitim anlayışını yaymasına katkı sağlamıştır.
Keywords : Eğitim, İbtidaye, Rüştiye, İdâdî, Osmanlı Devleti, XIX. Yüzyıl., Ürdün

ORIGINAL ARTICLE URL