ROMA HUKUKU’NDA LITUS MARIS (DENİZ KIYISI) KAVRAMI VE LITUS MARIS’E İNŞA EDİLEN YAPILARA UYGULANAN HUKUKİ REJİM

Authors : Tunay Yüce

Pages : 215-260

View : 61 | Download : 130

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Roma Hukuku’nda litus maris’in (deniz kıyısının) hukuki statüsünü, kamusal ve özel çıkarların kesişimindeki özgün yapısını ele almaktadır. Antik kaynaklarda kıyının hukuki niteliği konusunda yeknesak bir görüş bulunmamaktadır: bazı hukukçular litus maris’i res communes omnium olarak değerlendirirken, bazıları res publicae, kimi zaman da res nullius olarak sınıflandırmıştır. Bu farklı nitelendirmeler pratik sonuçlar doğurmuş; özellikle kıyıdaki yapıların hukuki rejimi, balıkçılık faaliyetleri ve kamusal kullanım hakları bakımından belirleyici olmuştur. Çalışmada, superficies solo cedit ilkesinin kıyı üzerindeki yapılara uygulanabilirliği ve ortaya çıkan sui generis hukuki rejim incelenmiş; ayrıca praetor hukukunda geliştirilen interdictum ne quid in loco publico fiat, operis novi nuntiatio, cautio damni infecti ve actio iniuriarum gibi koruma yolları analiz edilmiştir. Sonuç olarak Roma hukuku, kıyıyı bireysel mülkiyetin dışında tutmuş; kamu yararı çerçevesinde ortak kullanımı güvence altına alırken, sınırlı ve geçici bireysel kullanımlara izin vermiştir. Bu yaklaşım, sadece Iustinianus derlemelerinde değil, modern kıyı hukuklarının temelinde de kendini göstermektedir.
Keywords : Roma hukuku, litus maris, res communes omnium, res publicae, superficies, praetor interdictum, actio iniuriarum, kıyı hukuku

ORIGINAL ARTICLE URL