Çocukluk Çağı Travmalarının Benlik Saygısına Etkisi

Authors : Umutcan Altunkaya, Halil İbrahim Orak

Pages : 181-201

Doi:10.31461/ybpd.1722069

View : 271 | Download : 952

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu derleme çalışması, çocukluk çağı travmalarının (ÇÇT) bireylerin benlik saygısı üzerindeki etkilerini güncel alanyazın doğrultusunda biyopsikososyal bir çerçevede ele almayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, psikolojik, biyolojik ve sosyal düzeyde travmanın benlik algısına etkisi çok boyutlu olarak değerlendirilmiş; tematik olarak sınıflandırılan bulgular doğrultusunda ÇÇT’nin özellikle beliren yetişkinlik döneminde kimlik gelişimi, duygusal bağlanma ve sosyal işlevsellik üzerinde kalıcı sonuçlara yol açtığı ortaya konulmuştur. İhmal ve istismar türlerinin yanı sıra travma süresi, şiddeti ve sosyal destek düzeyi gibi etkenlerin benlik saygısına etkileri tartışılmış; intihar riski, psikolojik bozulma ve özsaygı düşüklüğüyle ilişkili bulgular bütüncül biçimde sunulmuştur. Ayrıca koruyucu faktörler ve başta travma odaklı bilişsel davranışçı terapi olmak üzere çeşitli müdahale modellerinin etkinliği incelenmiştir. Bulgular, bireyselleştirilmiş ve kültürel bağlama duyarlı psikososyal müdahalelerin, ÇÇT\\\'nin benlik üzerindeki etkilerini azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, çalışma kapsamında gri literatürün yalnızca belirli türlerine (tez, uluslararası rapor) yer verilebilmiş; politika belgeleri, saha raporları ve yayınlanmamış proje çıktıları gibi diğer gri kaynaklar kapsam dışında bırakılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, ÇÇT’nin yalnızca bireysel değil, toplumsal refahı etkileyen yapısal bir halk sağlığı sorunu olduğu vurgulanmakta; önleme, müdahale ve politika düzeyinde bütüncül yaklaşımların gerekliliği ortaya konulmaktadır.
Keywords : Travma, çocukluk çağı travması, benlik, benlik saygısı, terapötik müdahale, psikoterapi

ORIGINAL ARTICLE URL