KLASİK TÜRK MÜZİĞİ BESTEKÂRLARI TARAFINDAN BESTELENMİŞ MARŞLAR: İKİ ÖRNEK MARŞIN MAKAM VE FORM ANALİZİ

Authors : Adem Kılıç

Pages : 935-964

Doi:10.51576/ymd.1583486

View : 147 | Download : 130

Publication Date : 2024-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :ÖZ İlk olarak 18’inci yüzyılın sonlarında ortaya çıkan özgürlük hareketleri kapsamında Fransız İhtilali gerçekleşmiş, 19’uncu yüzyılda birçok ülkede bağımsızlık ve isyan faaliyetleri baş göstermiş ve 20’nci yüzyılın başında ise I. Dünya Savaşıyla birlikte ülkeler iyiden iyiye bağımsızlıklarını ilan etmeye başlamıştır. Avrupa ülkelerinde yaşanan “Ulusçuluk” akımı sonrasında Osmanlı İmparatorluğunda da etkili olmaya başlamış ve bu süreçte önce Balkanlarda, ardından Arap yarımadasında isyanlar çıkmaya başlamıştır. I. Dünya Savaşı sonrasında birçok devletin şairleri ve bestekârları; ülkelerinin tarihi serüvenlerini, yaşamış oldukları zorlu süreçleri, dini ve milli değerleri, ülkelerinin güzelliklerini, savaşları ve bu savaşta göstermiş oldukları kahramanlıkları en iyi şekilde yansıtan ve temsil eden İstiklal Marşları bestelemiştir. Bu bağlamda 1921 yılında yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yıllarında şair Mehmet Akif Ersoy’un kaleminden İstiklal Marşı yazılmış, Cumhuriyetin ilan edildiği 1923 yılında ise Ali Rıfat Çağatay’ın bestesi meclis tarafından kabul edilmesine karşın, yarışmaya gönderilen diğer besteler dinlenmiş ve sonrasında bu marştan vazgeçilmiştir. Osman Zeki Üngör’e ait marş, yeni Ulusal Marşı’mız olarak kabul edilmiştir. Marş formu bestesi yukarıda da belirtildiği üzere 18’inci yüzyılda ortaya çıkarılan bir form türü olarak karşımıza çıkmış, daha çok ulusal marş formuyla daha çok popülerlik kazanmıştır. Fakat bunun dışında bir okula, bir devlet kurumuna, askeriyeye, spor kulüplerine yazılmış marşlarda bulunmaktadır. Araştırma betimsel bir araştırmadır. Ayrıca “Yöntem” bölümünde “İçerik Analizi” yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Klasik Türk Müziği bestekârları tarafından “marş” formunda bestelenmiş 574 esere ulaşılmıştır. Ayrıca bu eserler içerisinden random (rastgele) yöntemi ile 2 marş belirlenmiş ve bu marşların makam ve form analizleri tespit edilmiştir. Analizler Bulgular ve Yorum Bölümünde ise bu analizler detaylıca ele alınmıştır. Araştırma da ayrıca daha çok Rast, Nihavend, Mahur, Çargâh, Acemaşiran ve Hicazkâr makamlarında daha çok eserin bestelendiği sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan bu araştırma, bu tarz araştırmalara örnek oluşturabilmesi bakımından büyük öneme sahiptir.
Keywords : Klasik Türk Müziği, Marş, Beste, Makam Analizi, Form Analizi.

ORIGINAL ARTICLE URL