KAHRAMANMARAŞ DEPREMİNDE UYANAN BİR AĞIT: “MARAŞ MARAŞ DA BU NASIL MARAŞ” VE SÖZLÜ TARİH

Authors : Süleyman Fidan, Mahmut Güven

Pages : 126-153

Doi:10.51576/ymd.1614304

View : 77 | Download : 80

Publication Date : 2025-03-27

Article Type : Research Paper

Abstract :ÖZ Geleneksel müzik temsilcileri geçmişten günümüze eserleri aracılığıyla halkın sözcülüğünü yapmış, toplumsal konulara değinmişlerdir. Halkın sözcülüğünü yapan sözlü kültür temsilcilerinin bazı eserleri sözlü gelenekte kuşaklararası aktarımla yaşamaya devam etmiştir. Özellikle ağıt tarzında ürünler dinamik yapılarıyla bellekte güncellenerek varlıklarını sürdürmüşlerdir. Kahramanmaraş tarihi boyunca sosyal ve siyasî olayların neticesinde acı sahnelere şahit olmuş, salgın hastalıklarla kitlesel ölümler görmüş, aynı zamanda birçok deprem felaketi yaşamıştır. Yaşanılan olaylar binlerce insanın yaralanmasına ve ölmesine sebep olmuştur. Yöredeki farklı türküler zamanla toplumun duygularına tercüman olmuş, çeşitli değişim-dönüşüm geçirmiştir. Bunun sonucunda söz konusu olan türküler dinamik yapısını koruyarak yeni anlamlar kazanmış, yaşanılan duyguları dile getirmede vasıta olmaya devam etmiştir. Makale kapsamında Kahramanmaraş’ta yaşanan trajik olayları anlatan, Maraş’ın geçmişini anlamak ve yorumlamak adına sözlü kültür belleğinde hâlâ yaşayan “Maraş Maraş da Bu Nasıl Maraş” adlı bir ağıt ele alınmıştır. Bu çalışmada söz konusu ağıdın yakılmasına neden olan olaylar ve bu olaylar sonucunda halkın hissettiği duygular incelenmektedir. “Maraş Maraş da Bu Nasıl Maraş”; Maraş’ta yaşayan halkın Kurtuluş Savaşı Dönemi’nde verdikleri mücadele, 1978 yılında bölgede çıkan olaylarda yaşanılanlar ve 6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü Kahramanmaraş olan 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki iki depremden sonra yörede yaşayan halkın yaşadığı çeşitli acılar sözlü kültür geleneğinde kendini yenileyen bir ağıt olarak yeni anlamlar kazandığı düşünülmektedir. Bu çalışmanın konusunu teşkil eden “Maraş Maraş da Bu Nasıl Maraş” türküsünün tespit edilen varyantları mukayese edilerek metnin anlamsal çözümlemesi yapılmıştır. Ayrıca yaratılışı, oluşum şartları, Kahramanmaraş’ın tarihine tanıklık eden yönleri; sözlü tarih bağlamında, sözlü kültürün dinamizmi, sözel bellekte yaşayan ürünlerin farklı olaylar karşısındaki uyanışı incelenmiştir.
Keywords : Sözlü tarih, toplumsal olaylar, geleneksel müzik, ağıt, türkü.

ORIGINAL ARTICLE URL