PROGRAM MÜZİĞİ ANLAYIŞININ KLÂSİK TÜRK MÜZİĞİ SAZ ESERLERİNDEKİ TEMATİK YANSIMALARI

Authors : Ömer Zeki Urhan

Pages : 1454-1477

Doi:10.51576/ymd.1444696

View : 63 | Download : 98

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırma, Klâsik Türk Müziği repertuvarında program müziği anlayışıyla ilişkilendirilebilecek, çağrışımsal başlıklar taşıyan 386 saz eserini tema, makam, form ve bestekâr açısından incelemektedir. Nitel araştırma desenlerinden betimsel tarama modeli temel alınarak yürütülen çalışmada, eserler başlıklarına göre yedi ana tematik gruba ayrılmıştır. Seçilen eserler, tema, makam, form ve besteci yönelimleri açısından analiz edilmiştir. Tematik sınıflama sürecinde veriye dayalı içerik analizi uygulanmış, eser başlıkları çağrıştırdığı temalara göre gruplandırılmıştır. Analiz süreci iki düzeyde yapılandırılmıştır. İlk aşamada, her tematik grup içindeki eserlerin makam dağılımları frekans ve yüzde oranlarıyla hesaplanmış; temalarla makam tercihleri arasındaki ilişki istatistiksel olarak Ki-Kare testiyle test edilmiştir. İkinci olarak, repertuar genelinde biçimsel yapı ve besteci eğilimleri incelenmiştir. Bu analiz, Klâsik Türk Müziğinde yapısal tercihler ile estetik yönelimler arasındaki bağlantıyı daha açık biçimde göstermeyi hedeflemiştir. Araştırmanın, sözsüz anlatım biçimlerinin tematik yapı ile ilişkisini ortaya koyarak, Klâsik Türk Müziğinde anlatı gücünün daha iyi anlaşılmasına katkı sunduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda elde edilen verilerin, yeni eser üretimlerine yön verebilecek nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.
Keywords : Klâsik Türk müziği, program müziği, saz eserleri, tema, makam, form, bestekâr.

ORIGINAL ARTICLE URL