OSMANLI’NIN ‘ASRİLEŞME’ SÜRECİNDE YERLİ OPERETLER: İSTANBUL OPERET HEYETİ ÖRNEĞİ

Authors : Dilhan Yavuz

Pages : 2099-2129

Doi:10.51576/ymd.1756194

View : 40 | Download : 47

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Osmanlı İmparatorluğu’nun geç döneminde modernleşme sürecinin kültürel yansımalarından biri olarak ortaya çıkan İstanbul Operet Heyeti’ni ele almaktadır. 19. yüzyılda hız kazanan modernleşme hareketi, yalnızca siyasi ve kurumsal düzeyde değil, aynı zamanda sahne sanatları ve müzik alanında da belirgin bir dönüşüm yaratmıştır. Bu dönüşüm sürecinde operet türü, hem Osmanlı-Türk müziğini hem de Batı sahneleme estetiğini birleştiren bir tür olarak dikkat çekmiştir. İstanbul Operet Heyeti, bu birlikteliğin kurumsal ve bilinçli örneklerinden biri olarak, yerli operet üretimini sahneye taşıma amacını gütmüştür. Musahipzade Celal’in metinleriyle, İsmail Hakkı Bey, Kaptanzade Ali Rıza Bey, Suphi Ezgi ve Muhlis Sabahattin gibi bestecilerin katkılarıyla oluşan repertuvar, hem geleneksel hem çağdaş anlatı unsurlarını bünyesinde barındırmaktadır. Bu makale, heyetin kuruluş süreci, ideolojik yönelimi, kurumsallaşma çabaları, müzikal yapısı, oyuncu kadrosu ve dağılma süreci üzerinden, modernleşen Osmanlı kimliğinin kültürel sahnede nasıl inşa edilmeye çalışıldığını incelemektedir. İstanbul Operet Heyeti, bu bağlamda hem bir sanatsal girişim hem de geç Osmanlı toplumunun kültürel dönüşümünü belgeleyen önemli bir örnek olarak değerlendirilmektedir. Bulgular doğrultusunda, her ne kadar kısa ömürlü bir girişim olsa da İstanbul Operet Heyeti’nin repertuvarı, müzik-sahne birlikteliğine dair özgün çözümlemeleri ve sahneye özgü terim üretimi çabaları, geç Osmanlı modernleşmesinin kültürel belleğinde dikkat çekici bir iz bıraktığı tespit edilmiştir.
Keywords : İstanbul Operet Heyeti, Osmanlı sahne sanatları, Yerli operet, Modernleşme, Türk müziği ve tiyatro

ORIGINAL ARTICLE URL