ANKARA HAYMANA ALTIPINAR KÖYÜ’NDE YAŞAYAN ŞEYHBIZINÎ AŞİRETİNİN YAS MÜZİĞİ ÜZERİNE ETNOMÜZİKOLOJİK BİR ALAN ÇALIŞMASI: BİTMEYEN AĞIT

Authors : Ayşegül Dinç

Pages : 2252-2273

Doi:10.51576/ymd.1759137

View : 44 | Download : 245

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmayı, 2024 yılında Ankara’nın Haymana ilçesine bağlı Altıpınar köyünde (Turın) Şeyhbızınî Aşireti mensuplarıyla yürüttüğüm etnomüzikolojik alan araştırmasına dayandırdım. Araştırmada, aşiretin yas ritüellerinde kadınlar tarafından icra edilen ağıtları, toplumsal hafızanın, bedensel ifadenin ve ritüel zaman algısının kesiştiği bir ses dramaturjisi olarak ele aldım. Alan gözlemlerim ve yerel katılımcılarla yaptığım görüşmeler sonucunda, ağıt söyleyişlerinin belirgin bir ezgi çizgisine sıkı sıkıya bağlı olmaktan çok, doğaçlamaya açık, konuşmaya yakın ve reçitatif bir yapıda olduğunu gözlemledim. Bu söyleyiş tarzını yalnızca bireysel bir yas anlatısı olarak değil; aynı zamanda kolektif belleği harekete geçiren, ritüel zamanı gündelik zamandan ayıran ve kadın sesini görünür kılan bir ifade biçimi olarak değerlendirdim. Şeyhbızınî Aşireti’ndeki kadınların ağıtlarına bedenleriyle eşlik etmeleri, sesin duygusal yükünün jestlerle birleştirilmesi bedensel bir hafıza sahası yaratmakta ve ağıtlar kadınlar arasında var olan organik bir hiyerarşiyi ortaya çıkarmaktadır. Şeyhbızınîce “dengejj” olarak adlandırılan kadınlar aracılığıyla yaslar ortak hafızaya kaydedilmektedir. Her cenazede daha önce vefat edilenler için de ağıtlar yakılması ise yas kaldırmayı uzatarak, vefat eden kişinin hatırasının toplumda uzun süre devam etmesine olanak tanır.
Keywords : Haymana, Altıpınar Köyü, Şeyhbızınî Aşireti, Yas Müziği, Ağıt

ORIGINAL ARTICLE URL