DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI

Authors : Hüseyin Yücebağ

Pages : 3109-3131

Doi:10.51576/ymd.1805416

View : 78 | Download : 165

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Endüstri 4.0’ın ortaya çıkışıyla birlikte; bulut mimarisi, nesnelerin interneti (IoT), büyük veri ve benzeri yenilikçi teknolojilerin birçok sektörde olduğu gibi müzik endüstrisinde de büyük ölçüde etkisini gösterdiği bilinmektedir. Dijitalleşme sürecinin hızlanması, kültürel tüketim pratiklerini köklü biçimde dönüştürmüş; Hartmut Rosa’nın “hızlanma toplumu” kavramı çerçevesinde müzik dinleme alışkanlıkları sürekli olarak yeniden biçimlenmiştir. Bu dönüşüm, yalnızca teknolojik ilerlemenin bir sonucu değil, aynı zamanda zaman algısındaki değişimler ve tüketim kalıplarındaki dönüşümlerle de yakından ilişkilidir. 20. yüzyılın sonlarında geniş kitlelerce benimsenen kaset ve CD gibi fiziksel formatlar, 21. yüzyılın başlarından itibaren yerlerini giderek abonelik temelli çevrimiçi dinleme modellerine bırakmıştır. IFPI ve RIAA verileri, 2010’lu yıllardan bu yana fiziksel format satışlarının istikrarlı biçimde azaldığını; buna karşılık, streaming hizmetlerinden elde edilen gelirlerin sürekli bir biçimde arttığını göstermektedir. Bu bağlamda, müzik sektörünün küresel ölçekteki en yetkin otoritesi olarak kabul edilen IFPI’nin ve ABD merkezli bağımsız bir kayıt endüstrisi kuruluşu olan RIAA’nın yıllık raporları, söz konusu dönüşümün ampirik kanıtlarını sunmaktadır. Bulgular ayrıca, kaset ve CD satışlarının hacimsel olarak düşmesine karşın, plak satışlarının her yıl düzenli bir artış eğilimi sergilediğini ortaya koymaktadır. Ortaya çıkan tablo, tek başına teknolojik ya da nostaljik yaklaşımlarla açıklanamayacak ölçüde çok katmanlıdır. Bu çerçevede, sürecin farklı boyutlarını bütüncül biçimde değerlendirmek amacıyla sosyal psikolojik bir perspektif benimsenmiştir. Araştırma, kapitalist modernitenin bir ürünü olarak ortaya çıkan dijital akış hizmetlerinin hangi kodlar ve dinamikler üzerinden işlediğini açığa çıkarmayı; aynı zamanda plak formatının bu sistem içindeki “dirençli” konumunu aynı analitik çerçevede yorumlamayı amaçlamaktadır.
Keywords : Plak, dijital veri akışı, müzik teknolojisi, müzik endüstrisi, toplumsal hızlanma.

ORIGINAL ARTICLE URL