TOPRAĞIN İKİ FARKLI SESİ: ÂŞIK VEYSEL VE ÂŞIK MAHZUNİ ŞERİF’İN KARA TOPRAK TEMALI ŞİİRLERİNDE İDEOLOJİ VE MÜZİKAL UYUM ANALİZİ

Authors : Muhammed Varol Önal, Rumeysa Meliha Kanber

Pages : 3471-3499

Doi:10.51576/ymd.1813558

View : 300 | Download : 316

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :ÖZ Toprak, bireylerin hem yaşamlarını sürdürebilmeleri hem de kültürel kimliklerini inşa edebilmeleri açısından hayati öneme sahiptir. Anasır-ı erbaa olarak nitelendirilen dört unsurdan biri olan toprak, pek çok kültür ve dinde kutsal kabul edilerek hava, su, ateş ile birlikte bolluk ve bereketin kaynağı, canlıları barındıran, besleyen, koruyan bir yaşam alanı olarak da değerlendirilir. Türk kültürü içinde ise toprağın taşıdığı anlam yalnızca ekonomik, fizikî durumlarla sınırlı kalmayıp, tarihsel, manevi ve toplumsal bağlarla derinleşmiş çok katmanlı bir değere sahiptir. Toplumların kültürel hafızasında doğa ile kurulan ilişkiler, sanat ve edebiyat yoluyla yansıtılır. Türk halk edebiyatında toprak teması özellikle tarıma dayalı yaşam biçiminin yaygın olduğu Anadolu kültüründe daha net bir şekilde karşımıza çıkmaktadır. Türklerin Orta Asya’dan başlayarak Anadolu’ya kadar uzanan göç süreçleri, toprakla kurulan bağın gittikçe derinleşmesini sağlamıştır. Bozkır kültüründe toprak, göçebe yaşam tarzı içinde hem üretim alanı hem de özgürlüğün bir simgesi hâline gelmiştir. Yerleşik hayata geçişle birlikte ise toprak, vatan ve aidiyet kavramlarıyla içselleşmiş, Türk milletinin toplumsal hafızasında toprağın yalnızca ekonomik bir unsur olarak değil, aynı zamanda kimlik inşasının temel bileşeni olarak yerleşmesine zemin hazırlamıştır. Göçebe yaşam biçiminden yerleşik düzene geçiş, toprakla kurulan ilişkinin hem maddi hem manevi boyutunu çeşitlendirmiştir. Bunun sonucunda toprak kavramı bir yandan üretim ve geçim kaynağı olma özelliğini sürdürürken, diğer taraftan aidiyet, köklenme ve varoluş gibi daha derin anlam katmanlarıyla bütünleşmiştir. Bu çeşitlenme ve dönüşüm edebî eserlerde toprak temasının yalnızca fizikî bir gerçeklik olarak değil, sembolik, duygusal, metaforik bir öge olarak işlenmesine de imkân sağlamıştır.
Keywords : Toprak, Âşık Veysel, Âşık Mahzuni Şerif, tema, müzik analizi

ORIGINAL ARTICLE URL