“GÖNÜL DAĞI” ADLI TÜRKÜNÜN, İCRÂLAR IŞIĞINDA MUKÂYESELİ PERDE VE MAKAM TAHLÎLİ

Authors : Bünyamin Tilavel, Mehmet Gönül

Pages : 3500-3526

Doi:10.51576/ymd.1813883

View : 148 | Download : 179

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Neşet Ertaş, Abdallık geleneğinin bir temsilcisi olarak, özgün sanatı ve Anadolu kültürüne olan katkılarıyla topluma mâl olmuş bir ozan olmuştur. Türkülerinde Anadolu’nun birçok değerini yansıtan Neşet Ertaş; aynı zamanda Türk kültürünün her bir damarına, toplumun her bir ferdine dokunabilmiş, başta babası Muharrem Ertaş’tan olmak üzere, ustalarından aldığı bayrağı gerek eserleriyle gerek tavrıyla gerek icra tekniği ile Türk müziğinde önemli bir yere taşımış, derin izler bırakmıştır. Bu çalışmada, Neşet Ertaş’ın “Gönül Dağı” türküsünün kendine ait icrasında perdelerin frekansları ölçülmüştür. Türküdeki perde frekansları üzerinden aralık ve dizi tespit edilerek, Türk müziği nazariyatıyla ifade edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca diğer sanatçıların icraları ile Neşet Ertaş’ın kendine ait icrası arasındaki farklılıkları değerlendirilmiştir. İlişkisel tarama modeli benimsenen bu çalışmada, eserin 24 perdeli uzun sap bağlamadaki perde sistemi ile icrasının, farklı dizilerde ve makamlarda icra edilmesine neden olduğu tespit edilmiştir. Frekanslar ile perde tespitleri üzerine yapılan araştırmalara ek olarak, “Gönül Dağı” isimli türkü örnekleminde, Neşet Ertaş’ın bağlamasında özgün olarak icra edilen perdelerin tespiti, icra-nota-icra döngüsünde türkünün notası ve bu perde aralıklarına sahip olmayan çalgıların icraları arasındaki farklılığın nedenleri irdelenmiş; türküdeki aralıkların, Abdülbakî Nasır Dede’nin Tedkîk-ü Tahkîk isimli eserinde geçen Hicaz-ı Kudemâ makamındaki aralığa ve Kani Karaca’nın tarif ettiği Garip Hicaz makamındaki aralığa benzer bir yapıda olduğu sonucuna varılmıştır.
Keywords : gönül dağı, Neşet Ertaş, bağlama, perde, frekans, makam

ORIGINAL ARTICLE URL