LUCIANO BERIO’NUN GİTAR İÇİN BESTELEDİĞİ SEQUENZA XI’DEKİ ÇOK BOYUTLU YAPISAL BÜTÜNLÜK

Authors : Mert Altuntaş, Koray Sazlı

Pages : 3789-3823

Doi:10.51576/ymd.1814576

View : 52 | Download : 77

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İtalyan besteci Luciano Berio (1925-2003) 20. yüzyılın öncü müzikal figürlerinden biridir. Çeşitli tür ve akımlarda eserler veren Berio’nun; serial, elektronik müzik, postmodernizm gibi akımlarda, vokal (solo, topluluk), oda müziği ve büyük orkestra içerikli türler için çok sayıda çalışması bulunmaktadır. Bu eserler arasında, solo çalgılar ve ses için bestelediği Sequenza serisi (1958-2002), 20. yüzyıl repertuvarı açısından büyük öneme sahiptir. On dört ayrı parçadan oluşan Sequenza serisi, kronolojik olarak flüt, arp, kadın sesi, piyano, trombon, viyola, obua (soprano saksafon), keman, klarnet (alto saksafon, bas klarnet), trompet, gitar, fagot, akordeon, viyolonsel (kontrbas) için bestelenmiştir. Solo klasik gitar için bestelenen Sequenza XI (1987-1988), Amerikalı gitarist Eliot Fisk’e (1954) ithaf edilmiş ve ilk seslendirilişi Fisk tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, eserin kaleydoskopik ve iç içe geçen katmanların oluşturduğu yapısı göz önünde bulundurulduğunda, ortaya çıkan kompozisyon çok boyutlu bir formel yapı olarak yorumlanmıştır. Sequenza XI’in başında duyulan ve armonik dokusunu oluşturan temel üç akorun önemini vurgulamak ve eserin bütünüyle ilişkilendirmek için, kullandığımız set teorisi analiz yönteminin başlıca özelliklerine ve açıklamalarına yer verilmiştir. Birbirlerini kesen müzikal fikirlerin yarattığı farklı katmanların, kaleydoskopik ögelerin, odak içi ve odak dışı müzik materyallerin, hücre/küçük motiflerin oluşturduğu çok boyutlu örgü ile birlikte virtüözite, idiyomatik yazım (çalgıya uygunluk) ve hepsinin üzerinde polifoni anlayışı, Berio’nun kompozisyonel karakterini oluşturmaktadır. Bestecinin söz konusu tüm bu ögeler bağlamında, tutarlı ve bütünsel kompozisyon anlayışının değerlendirilmesi, çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Bu makale Yıldız Teknik Üniversitesi Müzik ve Sahne Sanatları Yüksek Lisans Programı’nda yazılan “Luciano Berio\\\'nun Gitar İçin Bestelediği Sequenza XI\\\'deki Kozmik Yapı” başlıklı tezden üretilmiştir. Araştırmadaki bulguların değerlendirilmesi, nitel araştırma yöntemleri kullanılarak, betimleme yoluyla aktarılmıştır.
Keywords : Berio, Sequenza, set teorisi, gitar, form, odak içi-odak dışı., kaleydoskop, çok boyutlu yapı

ORIGINAL ARTICLE URL