HOLLANDA CUMHURİYETİ’NDE VE ANADOLU’DA BİR YURTSEVER: HEKİM BAŞI MURAT EFENDİ YA DA PIETER VAN WOENSEL 1747-1808

Tarihsel ve kurmaca metinlerde gerçeklik değerleri; biçem, bağlam ve yorum gibi etkenlerin sayesinde değişiklik gösterir. Bu durumun kurmaca metinlerde olması çok olağanken ya da tam tersi hiç aranmazken, tarihsel metinlerde yaşamsal önem kazanır ve bu metinlerin geçerlilik ve güvenirlik ölçütlerini oluşturur. Bu çalışma, Hollandalı seyyah, hekim, yurtsever ve cumhuriyetçi Pieter van Woensel’ın 18. yüzyılda Osmanlı topraklarında yaptığı gözlemlerin kendi çağında ve 20. yüzyıl Hollanda’sında nasıl yorumlandığı ile ilgili 21. yüzyıl Türkiye’sinden bakarak karşılaştırmalı bir çözümleme yapmayı amaçlamıştır. Bu süreçte, gerçeği arama sevdalısı Aydınlanmacı yurtsever Van Woensel; yaşadığı çağı, bağlamı, uluslararası koşulları ve zamanın ruhunu hesaba katarak tanıtılmaya çalışılırken tarihsel metinlerdeki yorum bilgisinin gerçeklik değerine etkisi de irdelenmiştir.