MACAR LİSE TARİH DERS KİTAPLARINDA MOHAÇ ANLATIMININ 20. YÜZYILDAKİ SEYRİ

Authors : Lilla VARGA, Elçin MACAR

Pages : 942-976

Doi:10.33171/dtcfjournal.2022.62.2.4

View : 63 | Download : 11

Publication Date : 2022-12-20

Article Type : Research Paper

Abstract :29 Ağustos 1526 tarihinde gerçekleşen ve Macarların Osmanlı İmparatorluğu karşısında yenilgisiyle sona eren Mohaç Meydan Muharebesi, Macar millî tarihinin üzerinde en çok mürekkep dökülen, bilim camiası kadar toplumsal kamuoyunu da hararetli fikir alışverişlerine teşvik etmeyi başaran müstesna hadisesi olduğunu söylersek yeridir. Bu yoğun merak, çatışmanın istatistiksel bir veri olarak “tarihe karışmasını” engellemekle kalmayıp siyasal iktidarların çıkarları doğrultusunda Mohaç Meydan Muharebesi anlatımının sürekli yeni vurgularla şekillenmesine, dolayısıyla anlatıldığı dönemin siyasi, toplumsal ve ideolojik imalarını yoğun bir şekilde taşımasına yol açmıştır. Mohaç Savaşı söyleminin bir devirden diğerine geçirdiği değişiklikler Macar tarih yazımıyla beraber tarih ders kitaplarında da derin izler bırakmıştır. Bunun başlıca nedeni tarih ders kitaplarının siyasal iktidarlar tarafından bir araç olarak kullanılması, dolayısıyla devletin yönetimi değiştikçe, ders kitaplarının da içeriksel ve ideolojik tadillere uğramasıdır. Bu çalışma kapsamında Macaristan’da İkili Monarşi dönemi insert ignore into journalissuearticles values(1867–1918);, Miklós Horthy dönemi insert ignore into journalissuearticles values(1920–1944); ve sosyalist dönemin insert ignore into journalissuearticles values(1945–1989); lise tarih ders kitaplarını metinsel analize tabi tutarak hâkim siyasi söylemlerin Mohaç Meydan Muharebesi’nin anlatımında nasıl değişiklikler meydana getirdiği araştırılmıştır. Bunun yanı sıra 20. yüzyıla damgasını vurmuş üç siyasi rejimin ders kitaplarında mevcut Mohaç söyleminin incelenmesiyle bu kitaplarla yetişmiş nesillerin kültürel ve bilimsel altyapısı, dolayısıyla bugünkü toplumsal hafızanın içeriğini önemli ölçüde belirleyen unsurların mahiyeti de açığa kavuşturulmaya çalışılmıştır.
Keywords : Ders kitapları, Macar tarih yazımı, Metin analizi, Mohaç Meydan Muharebesi, Yirminci yüzyıl

ORIGINAL ARTICLE URL