ÖNTÜR KURAMI - YAŞ DEĞİŞKENİ ÖLÇÜTÜNDE BİR İNCELEME

Authors : Ali Can YALÇINKAYA, Seda GÖKMEN

Pages : 1515-1554

Doi:10.33171/dtcfjournal.2022.62.2.30

View : 38 | Download : 14

Publication Date : 2022-12-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Aristocu klasik ulamlaştırma modeli ulamları analitik olarak ifade ederken ulam aidiyetlerini basit kriterlere ve özelliklere bağlı olgular olarak ifade etmekte, kavramların belirli ayırt edici özellikleri taşımaları halinde onların, ulamların eşit üyeleri olduklarını belirtmektedir. Eleanor Rosch’un 1970’lerde ortaya attığı bir dizi çalışmayla literatürde yer bulmuş olan Öntür Kuramı ise ulamları farklı ve eşit olmayan üyelere sahip birimler olarak ele almıştır. Kurama göre ulamın üyesi konumundaki bazı kavramlar, diğerlerine göre ulamı daha iyi temsil etmektedir. Bu temsiliyetin yani öntürleme eğiliminin, değişik yaş gruplarına göre ne tür farklılıklar ortaya çıkarabileceği sorusu bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Dört farklı yaş grubundan oluşan katılımcılara 12 ulam sunulmuş ve en iyi örnek olduğunu düşündükleri ya da akıllarına gelen ilk kavramı yazmaları istenmiştir. Ulamların gruplardaki öntürleri belirlendikten ve sayısal bulgular nicel anlamda ortaya konulduktan sonra bu bulguların yaş değişkeni ölçütünde içerdiği farklılıklar ‘nitel gözlemler’ kısmında yorumlanmıştır. Bu yapılırken ulamsal düzeyler ölçütündeki farklılıklar, biçimbilimsel farklılıklar ve somut ya da soyut ulamların öntürleme eğilimindeki etkisi tartışılmış, grupların öntürleme yaparken bu görünümler ölçütünde benzer güdülenmelere sahip olup olmadıkları sorusuna yanıt aranmıştır.
Keywords : Öntür, Kategorizasyon, Üyelik, Temel düzey, Alt düzey, Üst düzey, İpucu geçerliliği, Zihinsel temsil, Sınırlar

ORIGINAL ARTICLE URL