SAHA (YAKUT) TÜRKÇESİNDE İSİM + YARDIMCI FİİL KURULUMU: BUOL- VE GIN

Authors : İsmet Kılıç

Pages : 144-160

Doi:10.33171/dtcfjournal.2024.64.1.7

View : 72 | Download : 40

Publication Date : 2024-06-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkçede isim ve fiil olmak üzere iki ana sözcük grubu söz konusudur. Bu iki sözcük arasında dilbilgisel yollarla meydana gelen geçişler söz konusu olabilmektedir. Türkçede ise isimden fiil söz yapımının birden fazla yolu mevcuttur. Bunlardan biri ek yolu ile yapılan söz yapımı iken bir diğeri ise isim + yardımcı fiil kuruluşu ile meydana gelen fiil yapımıdır. İsim + yardımcı fiil kuruluşu temel birleşik fiil kuruluşlarından biridir. Söp “doğru, uygun” + buol- “onaylamak”; aγıyax “az, küçük” + gın- “küçülmek, azalmak” gibi örnekle görüleceği üzere bu yapı aynı zamanda Saha Türkçesinin temel fiil yapım yollarından biridir. Söz konusu bu analitik yapının ilk unsuru olan isim unsuru aynı zamanda zarf, sıfat gibi isim soylu sözcükler de olabilmektedir. Saha Türkçesinde isim + fiil kurulumlarında buol-, gın- yardımcı fiilleri en işlek kullanıma sahip yardımcı fiillerdir. Bu iki yardımcı fiil Saha Türkçesinin isim + fiil analitik yapısının en temel unsurlarıdır. Bu çalışmada Saha Türkçesinde isim + fiil kurulumunda sık kullanıma sahip buol- gın- yardımcı fiillerinin dilbilgisel işlevleri ayrı ayrı tespitler halinde sıralanacaktır. Bu iki yardımcı fiilin sahip oldukları işlevleri ise birbirleri ile karşılaştırılarak kullanım özellikleri tespit edilecektir. Bununla beraber buol- ve gın- yardımcı fiilleri ile ilgili olarak art ve eş zamanlı karşılaştırmalı yöntemle Eski Türkçe ve çağdaş Türk lehçelerinden örneklerle konu ele alınarak değerlendirilecektir.
Keywords : Saha Yakut Türkçesi, İsim Yardımcı Fiil, Buol, Gın

ORIGINAL ARTICLE URL