WUJING ZONGYAO ADLI ESERE GÖRE `ALTIN DAĞIN`KONUMU ÜZERİNE

Authors : Gürhan Kirilen

Pages : 944-1001

Doi:10.33171/dtcfjournal.2024.64.2.1

View : 92 | Download : 67

Publication Date : 2024-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Göktürk Türeyiş Destanı ile ilgili en eski kayıtlar 7. Yüzyılın ilk yarısına tarihlenen Zhou Shu (ZS) ve Sui Shu (SS) adlı eserlerde karşımıza çıkmaktadır. Batılı Sinologlar gibi, Çinli tarihçiler ve Türk tarihi uzmanları da bu iki eserde bulunan anlatılardan yararlanarak Göktürklerin ilk dönemlerini incelemiş, Çince \\\"Tujüe\\\" adıyla anılan Göktürklerin neşet ettiği \\\"Jinshan/Altın Dağ\\\" hakkında görüşler ortaya koymuşlardır. Göktürklerin ortaya çıkışı üzerine bugün dahi tam olarak anlaşılamayan anlatılar içindeki \\\"dişi kurt\\\", \\\"mağara\\\" ve \\\"Jinshan/Altın Dağ\\\" gibi motifler merak uyandırmış, söylencelerin nasıl anlaşılması gerektiği tartışma konusu olmuştur. Türeyiş ile ilgili Çince pasajların mitoloji mi, yoksa erken dönemlere ışık tutan örtük hikayeler mi olduğu netlik kazanmamıştır. Her iki durumda da, Çince kayıtları değerlendirmek için yalnızca birkaç anahtar kelime olduğu için Tujüe/Göktürklerin aslında nereden neşet ettiği sorusu belirsiz kalmıştır. Zhou Shu (ZS) ve Sui Shu (SS) adlı eserlerde karşımıza çıkan Göktürk Türeyiş efsanesinde \\\"dört tarafı dağlarla çevrili bir vadi\\\" konu edilmektedir. \\\"Altın Dağ\\\"ın yakınında yer alan bu vadinin batısında bir \\\"Xihai/Batı Denizi\\\" olduğu anlatılmaktadır. \\\"Batı Denizi\\\"nin doğusunda ve \\\"Altın Dağ\\\"ın güneyinde (ZS) veya güneydoğusunda (SS) ise \\\"Gaochang\\\" adını taşıyan bir yerleşim yerinin bulunduğu kaydedilmiştir. Bu makale, türeyiş efsanelerinde geçen yer adları üzerine, Wujing Zongyao (WJZY) ve Tianxia Jünguo Libing Shu (TXJGLBS) adlı eserlerde geçen birkaç cümle yardımıyla Jinshan/Altın Dağ sorununu yeniden ele almaktadır.
Keywords : Altın Dağ, Wujing Zongyao, Jin Shan, Gaochang

ORIGINAL ARTICLE URL