SOLİDARİST VE DEVLETÇİ İÇERİĞİYLE SOSYOLOJİ DERSİ 1935 ÖĞRETİM PROGRAMI

Authors : Emine Öztürk

Pages : 612-636

Doi:10.33171/dtcfjournal.2025.65.1.25

View : 146 | Download : 51

Publication Date : 2025-06-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, sosyoloji dersinin 1935-1936 eğitim-öğretim yılında yürürlüğe giren ikinci öğretim programındaki solidarist ve devletçi unsurları, 1930’lu yılların uluslararası ve ulusal dinamikleri çerçevesinde ele almaktadır. Programda en geniş yer iktisat alanına ayrılmıştır ve söz konusu unsurlar ağırlıklı olarak iktisat konularında karşımıza çıkmaktadır. II. Meşrutiyet yıllarından itibaren olgunlaşan solidarist düşünce, Cumhuriyetin toplum kurgusuna önemli ölçüde yön vermiştir. Korumacı-devletçi iktisat politikaları ise 1930-1939 dönemine damga vurmuştur. 1930’a kadar tarım ürünleri ihraç edip sanayi ürünleri ithal eden azgelişmiş bir ülke olan Türkiye, Büyük Buhran yıllarında pek çok ülke gibi korumacı iktisat politikalarına ve devlet önderliğinde ithal ikamesine dayalı sanayileşme modeline yönelmiştir. Türkiye’nin ilk sanayileşme atılımını gerçekleştirdiği bu dönemin egemen toplum anlayışı olan ve resmî söylemde ‘halkçılık’ olarak adlandırılan solidarizm, Türkiye’de sınıfsal ayrışmaların ve dolayısıyla sınıf çatışmasının bulunmadığı, birbirini tamamlayan üretici güçlerin ahenkli bir bütünün işlevsel parçalarını oluşturduğu kabulüne dayanmaktadır. Dönemin solidarizmi ile devletçiliği birbirini tamamlamaktadır. Birçok ülkede gençliğin ideolojik/siyasal eğitiminin önem kazandığı bu dönemde, Tek Parti İktidarı da toplumun öğrenim düzeyi en yüksek ve en dinamik katmanı içinde yer alan lise gençliğini resmî politikalar doğrultusunda yetiştirmeye yönelmiştir. Solidarist ve devletçi içeriğiyle sosyoloji dersi, lise çağı için ağır ve yoğun denebilecek bir konu listesine sahip olmakla birlikte, dönemin egemen eğilimlerine uygun bir pedagojik işlevi yerine getirmiştir.
Keywords : Erken Cumhuriyet Dönemi, Solidarizm, Devletçilik, Sosyoloji Öğretimi, Ortaöğretim

ORIGINAL ARTICLE URL