TEORİ SEÇİMİNDE SAĞDUYUNUN ROLÜ

Authors : Serpil Timur

Pages : 1201-1214

Doi:10.33171/dtcfjournal.2025.65.2.18

View : 65 | Download : 62

Publication Date : 2025-12-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Pierre Maurice Marie Duhem bir taraftan bilimsel teorilerin gerçekliklerin aşkın düzene giderek daha çok benzeyen bir doğal sınıflandırma eğiliminde olduğunu öne sürmüş, diğer taraftan ise teorilerin deneysel prosedürle ilgili yardımcı hipotezlerle birlikte test edilmesi gerektiği için, herhangi bir bilimsel teoriyi kesin olarak çürütmenin imkânsız olduğu argümanıyla ünlüdür. Bu nedenle, olumsuz bir deneysel sonuç yalnızca bütüne şüphe düşürürdü, belirli bir teoriye değil. Duhem böylece bilim felsefesinde merkezi bir sorun ortaya koymuştu: Ampirik kanıtlar yetersiz belirlendiğinde eşit ampirik kanıtlara sahip teoriler arasında nasıl seçim yapılır? Duhem’e göre bilim insanları, özellikle deneysel olarak yeterli teoriler arasında seçim yaparken, bilimsel teorilerin tarafsız hakemleri olmak için sağduyularını kullanmalıydı. Bu seçimlerin daha sonra deneysel kanıtlarla desteklenmesi, sağduyunun doğru seçimlere veya Duhem’in söyleyeceği gibi, daha birleşik bir teorinin doğal bir sınıflandırmaya dönüşmesine yol açan seçimlere yol açtığını göstermişti. Zira test durumunun saf mantığı teori seçimini açık bırakırken, sağduyu bırakmazdı. Bu nedenle Duhem sağduyu kavramıyla bilimde rasyonel seçimin mümkün olduğunu iddia etmişti. Bu makalede eşit ampirik sonuçlar karşısında kalan bilim insanlarının Duhem’in öne sürdüğü sağduyu kavramına başvurarak nasıl seçim yaptıkları ve en nihayetinde bu seçimin bütün avantajları ve dezavantajları ele alınacaktır.
Keywords : Duhem, Sağduyu, Teori Seçimi, Belirsizlik Tezi, Süreklilik

ORIGINAL ARTICLE URL