MEKÂNIN SUÇLA KONUŞTUĞU ROMANLAR: KENT, KİMLİK VE HAFIZA ÜZERİNDEN İSTANBUL HATIRASI İLE HER TEMAS İZ BIRAKIR

Bu makale, Ahmet Ümit’in İstanbul Hatırası ve Emrah Serbes’in Her Temas İz Bırakır romanları aracılığıyla çağdaş Türk polisiyesinde kent mekânının temsiline odaklanmaktadır. Mekânın yalnızca fiziksel bir sahne olmadığını; kimlik, bellek ve toplumsal ilişkilerin üretildiği çok katmanlı bir anlatı düzlemi sunduğunu savunan çalışmada Pierre Bourdieu’nün “alan” ve “habitus”, Henri Lefebvre’in “mekânın üretimi”, Michel de Certeau’nun “gündelik pratikler”, Zygmunt Bauman’ın “akışkan modernite” ve David Harvey’nin “neoliberal kent” kuramları temel alınmaktadır. Roman çözümlemelerinde İstanbul, tarihsel sürekliliğin ve kolektif belleğin yoğunlaştığı bir hafıza kenti olarak öne çıkarken Ankara, bastırılmış travmaların ve bürokratik yabancılaşmanın mekânı şeklinde konumlanır. Başkomser Nevzat ve Behzat Ç. karakterleri, suçun ötesinde kentle kurdukları etik, kültürel ve kimliksel ilişkilerle dikkat çeker. Ayrıca meyhane ve pavyon gibi “gölge mekânlar”, karakterlerin sınıfsal habituslarının ve bastırılmış duygusal hafızalarının açığa çıktığı itiraf alanları olarak işlev kazanır. Her iki metinde de suç, bireysel bir sapmadan ziyade kentsel mekânın tarihsel ve ideolojik dönüşümüne yönelik bir anlatı stratejisi olarak kurgulanır.