Yoğun Bakımda Deliryumla İlgili Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin Kapsam İncelemesi

Authors : Eren Polat, Nur Izgu

Pages : 231-252

Doi:10.62111/ybhd.1792524

View : 189 | Download : 371

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Bu kapsam incelemesinin amacı, yoğun bakım ünitelerinde deliryumla ilgili lisansüstü hemşirelik tezlerini konu alanları ve metodolojik özellikleri açısından değerlendirmektir. Yöntem: Türkiye Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yoğun bakımda deliryumla ilgili lisansüstü hemşirelik tezleri taranmıştır. 31 Ekim 2024 tarihine kadar YÖK Tez veri tabanında indekslenen ve tam metin erişimi açık olan toplam 34 tez incelemeye dahil edilmiştir. Tezlerin tanıtıcı özellikleri, sayı ve yüzde dağılımları ile sunulmuştur. Araştırmaların metodolojik kalitesi, Joanna Briggs Enstitüsü Kanıt Düzeyi Sınıflamasına göre değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaların %73,5’inin yüksek lisans tezi, %47,1’inin tanımlayıcı tasarıma sahip olduğu görülmüştür. Tezlerin %55,9’unda örneklem grubunu hastaların oluşturduğu, en sık kullanılan deliryum değerlendirme araçlarının Yoğun Bakım Ünitesi Konfüzyon Değerlendirme Ölçeği (%55,9), Richmond Ajitasyon Sedasyon Skalası (%50,0) ve Glaskow Koma Skalası (%44,1) olduğu belirlenmiştir. Yoğun bakım hastalarında deliryum görülme sıklığının %6,2-51,4 arasında değiştiği görülmüştür. Deliryuma yönelik eğitimlerin hemşirelerin bilgi düzeylerini arttırdığı, deliryumu önleme ve izlem protokolleri, sirkadyen ritme uygun hemşirelik bakımı, müzik terapi, kulak tıkacı/göz bandı, eklem açıklığı egzersizleri gibi non-farmakolojik uygulamaların deliryum sıklığını azalttığı saptanmıştır. Tezlerin metodolojik kaliteleri düşük-orta düzey olarak değerlendirilmiştir. Sonuç: Bu incelemede, tezlerin daha çok tanımlayıcı tasarımla yürütüldüğü, hemşirelerin bilgi ve tutumlarını değerlendiren araştırmalarda kullanılan ölçüm araçlarının geçerlik ve güvenirliğinin test edilmediği, müdahale araştırmalarının daha çok deliryuma yönelik hemşire eğitimlerinin etkisini incelemeye odaklandığı görülmüş, non-farmakolojik girişimlerin deliryum sıklığını azaltmada yarar sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Deliryum, hemşirelik, yoğun bakım

ORIGINAL ARTICLE URL