Terakki, Cedit ve Milliyetçilik: Ziya Gökalp (Milliyetçiliğin İktisadi Refah Anlayışının Zihniyet Analizi)

Authors : Orhan Çakmak

Pages : 182-206

Doi:10.53568/yyusbed.1433029

View : 40 | Download : 8

Publication Date : 2024-12-06

Article Type : Research Paper

Abstract :İktisadi refaha giden süreçte milliyetçilik anlayışının kavramsal ve uygulama biçimi ile muasır medeniyet olarak ifade edilen sürece milliyetçilik akımının adaptasyonunun nasıl doktrine edildiği, milliyetçilik tartışmalarının iktisadi açıdan kavramsal çelişkisi ve uygulama pratiklerinin sosyo-ekonomik alana etkisi çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Milliyetçilik anlayışının kavramsal ve kuramsal önermelerinin ahvali ile ilgili durumun tespiti, ortaya çıkan sıkıntılara karşı verilen fikirsel ve eylemsel tepkilerin sosyo-ekonomik düzleme etkileri incelenmiştir. İktisadi milliyetçilik kavramının teorik temelleri farklı bir bakış açısıyla ele alınarak güncel tartışmalara yer verilmiş ve bu açıdan literatürdeki çalışmaların karmaşası analiz edilmiştir. Bu teorik tartışmaların ve uygulama pratiklerinin, Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar fikri anlamda nasıl evrildiği ve milliyetçilik tartışmalarının, muasırlaşmak idealine ulaşma konusundaki yayılma kanalının nasıl işlediği tespit ve tahlil edilmiştir. Bu tespit ve tahlilin fikri mecrası Ziya Gökalp ekseninde ele alınmış olup eserlerinin muhtevasından da önemli olanın Gökalp’ın etkilendiği düşünürler, kaynaklar ve benimsediği bilimsel yöntem olduğu izah edilmiştir. Gökalp’ın milliyetçilik anlayışının vatandaşlığa evrilen yapısıyla iktisadi refaha ulaşmada “memurin” zihniyetinin bir nakısa olduğu; bunun yerine “müteşebbis” yapısının güçlendirilmesi önermesinin de günümüzde realize olması gibi hususları içeren, Gökalp’ın iktisadi kavramlaştırmasının literatürdeki teorik karşılığı belirtilmiştir. Gökalp’ın sosyo-ekonomik alana ilişkin iktisadi kavramlaştırmaları ile iktisadi politika önerilerinin dönemsel olarak birbirine tezat olarak görülen kısımlarının nedenleri literatürde ilk kez ele alınmıştır. Çalışmanın en önemli çıktısı ise iktisadi milliyetçilik anlayışının telakkisine yönelik karmaşanın berraklaştığı bu dönemde, Gökalp’ın analizlerinin haklılığının ve öngörüsü isabet bulmuş halinin, günümüzdeki güncel çalışmalar ile örtüşüyor olmasına yönelik tespitlerdir.
Keywords : İktisadi milliyetçilik, Ziya Gökalpın iktisadi kavramlaştırması, Ulus Devlet sürecinin iktisadi zihniyeti

ORIGINAL ARTICLE URL