Hüseyinzade Ali Bey ve Ziya Gökalp’in Kültürel Alandaki Türkçülük Düşünceleri

Authors : Nergiz Gahramanlı

Pages : 146-155

Doi:10.53568/yyusbed.1521128

View : 23 | Download : 7

Publication Date : 2024-12-06

Article Type : Research Paper

Abstract :Ali Bey Hüseyinzade Azerbaycan tarihinde kendine has yeri olan hem Azerbaycan’da hem Türkiye’de çeşitli faaliyetlerde bulunan önemli bir şahsiyettir. Azerbaycan’da doğan, hayatının bir bölümünü orada geçiren, diğer bölümünü Türkiye’de yaşayan, Türkçülüğün yükselmesinde büyük rolü olan, “Türkleşmek, İslamlaşmak, Avrupalılaşmak” düşüncesinin “fikir babası” Ali Bey Hüseyinzade “Füyuzat”ın da kurucusudur. Ziya Gökalp de Türk düşünce hayatının, Türk milliyetçiliğin önemli isimlerindendir. O, milliyetçi düşünceleri ve devlet ideolojisini, Ali Bey Hüseyinzade’nin “Türkleşmek, İslamlaşmak, Avrupalılaşmak” düşüncesi olan üçlü formülünü Türk-İslam âleminin her tarafına yaymıştır. Bu fikirleri destekleyen, Türkiye’deki Türkçülüğü güçlendirmeye çalışan Ziya Gökalp, Türkçülüğü ilk defa bir sistem haline getirmiştir. Türkçülük, Türk halkının kültürel ve politik birliğini ve yükselmesini amaçlayan Osmanlı İmparatorluğu’nda ve Rusya İmparatorluğu’na bağlı Kırım’da ve Azerbaycan’da yaşayan Türk aydınların başlattığı harekettir. Ali Bey Hüseyinzade ile Ziya Gökalp’in Türk kültürüyle alakalı görüşleri ve çalışmaları büyük önem arz etmektedir. Bu düşünce ve çalışmalar hâlâ önemini korumaktadır. Çalışmada sosyal ve siyasi düşünceleri ile Türkiye’de önemli etkiler bırakan, Türk halkının medeni entegrasyonunun teşekkülünde Ali Bey Hüseyinzade ve Ziya Gökalp’in Türkçülük ve Pantürkist üzerine düşünceleri incelenmeye çalışılmıştır.
Keywords : Turan, Türkçülük, Gökalp, Hüseyinzade, İslam

ORIGINAL ARTICLE URL