Ziya Gökalp’in Zihin Dünyasında Fransız Devriminin Kavramları: Uhuvvet, Müsavat ve Hürriyet

Authors : Ercüment Topuz

Pages : 207-219

Doi:10.53568/yyusbed.1542926

View : 28 | Download : 5

Publication Date : 2024-12-06

Article Type : Research Paper

Abstract :Yaşadığımız çağ, Fransız İhtilalinin ve Sanayi İnkılabının kamusallaştırılmasına koşullandırılmış “uhuvvet, müsavat ve hürriyet” kavramlarının ve bunların kurumsal muadillerinin (milliyetçilik, halkçılık, cumhuriyetçilik, demokrasi vb.) üzerine kurulmuştur. Her üç kavram, ihtilalin ve inkılabın öznelerini perdelemek ve fiillerini meşrulaştırmak için evrensel birer gerçeklik olarak bayraklaştırılmışlardır. İhtilal ve inkılabın olumlu sonuçlarına odaklanıp yıkımını perdeleyen, büyülü bir dünya olarak sürecin pazarlanmasına payanda kılınan üç kavramın müşterilerinden birileri de hem Tanzimat ricali hem de bunları eylemlerine muhalefet edenler olmuştur. Rical-i Tanzimat, “medeniyetçilik”, muhalif zümre ise “meşrutiyetçilik” başlıkları altında bahse konu kavramlara atıf yaparak dahilde siyasi çelimsizliklere ve içtimai çatışmalara çözüm bulmayı hariçte ise mezkûr büyülü dünyanın bir parçası olmayı amaçlamışlardır. Ancak her iki kesim açısından sürecin selamete değil felakete kapı aralamış olması başta Gökalp olmak üzere son dönem Osmanlı aydınlarında uyanışa sebep olmuştur. II. Meşrutiyetin meşhurlarından olan Gökalp, felaket yıllarında devletin yıkılışına diğer taraftan Türk milletinin yılmayışına şahit olmuştur. Türk milletinin metanetinin müşahidi olan Gökalp, ihtilal kavramlarını belli zümrelerin medeniyet adı altında imtiyazlarına perde olarak değil de milletin mücadelesine birer payanda olarak değerlendirmiştir. Çalışma Gökalp’in bu çabasına odaklanmıştır. Öncelikle kavramların tarihi tecrübesi dikkatlere sunulmuş akabinde bunların Gökalp’in dönem yazılarındaki karşılıkları mukayeseli bir şekilde analiz edilmiştir.
Keywords : Ziya Gökalp, Uhuvvet, Müsavat, Hürriyet, Tanzimat

ORIGINAL ARTICLE URL