Ziya Gökalp’in Alageyik Şiirini Yeniden Okuma Denemesi

Authors : Selma Çelik

Pages : 156-168

Doi:10.53568/yyusbed.1554206

View : 20 | Download : 25

Publication Date : 2024-12-06

Article Type : Research Paper

Abstract :Öz Ziya Gökalp, Türk milletinin tarih sahnesinde kalma mücadelesi verdiği yıllarda Türkçülük ideolojisinin savunucusu olarak ön plana geçmiş bir aydındır. Sosyal ve siyasi hayatın karışık olduğu dönemde Doğu ve Batı medeniyetlerinin etkisi ile kültür ve edebiyatın da karmaşık hâl aldığını düşünen sanatçı, halk edebiyatından uzaklaşan Türk edebiyatının, millî bir kimliğe kavuşması için tekrar bu kaynağa dönmesi gerektiği görüşündedir. Türkçülüğün Esasları (1923) eserinde hars ve medeniyet konularında aydınlara önemli sorumluluk yükleyen Gökalp, onlara özellikle halka doğru giderek onlarda bulunan kültürü almalarını, halka medeniyet götürmelerini tavsiye eder, halk edebiyatını kaynak olarak gösterir. Şiirlerinde Türk tarih şuuru, millet olma bilinci ve geçmişine sahip çıkmayı tema olarak işleyen yazar, halk edebiyatı, divan ve Batı’nın şiir şekillerinden faydalandığı gibi yalnız kendisine has biçimlerde de şiirler yazar. Manzum masal tarzında yazdığı Alageyik şiirinde sanatçının destan, hikâye, mani, tekerleme gibi halk edebiyatı ürünlerinden şekil ve içerik bakımından oldukça yararlandığı görülür. İlk okunduğunda çocuk şiiri gibi algılanan Alageyik şiirinde Türk halkının geçmişi, bilinç dünyası üzerine telkinlerde bulunan şair, siyasal düşüncelerini nazım diliyle aktarmıştır. Turan ülküsü ve düşüncesini işlediği bu şiirde, sembolik bir hikâye aracılığı ile Türk’ün ruhunu yeniden uyandırmayı hedefler. Anahtar Kelimeler: Ziya Gökalp, Alageyik, Halk Edebiyatı, Halk Kültürü, Türkçülük, Türkçülüğün Esasları.
Keywords : ZİYA GÖKALP, ALAGEYİK, HALK EDEBİYATI, HALK KÜLTÜRÜ, TÜRKÇÜLÜK, TÜRKÇÜLÜĞÜN ESASLARI

ORIGINAL ARTICLE URL