Evliya Çelebi’nin Gözünden Van Gölü Havzası’nda Yemek Kültürü ve Sofra Adabı

Authors : Gülşen Torusdağ, Gülşen Berat Torusdağ
Pages : 255-268
Doi:10.53568/yyusbed.1663226
View : 168 | Download : 347
Publication Date : 2025-10-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Yazınsal tür olarak seyahatname, bir kişi ya da grubun çeşitli amaçlarla ülkenin değişik yerlerine veya başka ülkelere yaptığı seyahatler sırasında gördüklerini, gözlemlediklerini, elde ettikleri bilgi ve bulguları, o yerler hakkındaki duygu ve düşüncelerini anlattığı yazı türüdür. Seyahatname’sinde, Van Gölü Havzası’nda yer alan Van ve Bitlis şehirlerine yaptığı seyahatine ayrıntılı bir şekilde yer veren Evliya Çelebi, dünyanın tanıdığı Türk büyüklerinden biridir. Yarım asır boyunca gezip dolaştığı yerleri anlattığı 10 ciltlik eserinin 4. kitap, 1. cildinde, Erciş ve Edremit ilçeleri ile Van iline, Ahlat, Tatvan ve Adilcevaz ilçeleri ile Bitlis iline yaptığı seyahatine kapsamlı yer ayırmış, bölgenin tarihî, coğrafî, ekonomik, dinî, sosyal özellikleri ile ilgili ayrıntılı bilgi vermiş, kültür tarihimize ışık tutan bir belgeyi miras bırakmıştır. Van Gölü’nü çevreleyen iki şehir, Van ve Bitlis, tarihte Hurri, Urartu, Med, Pers, Bizans, Sasani, Selçuklu ve Osmanlı medeniyeti gibi birçok medeniyete ev sahipliği yapmış şehirler olarak seyyahların ilgi odağı olmuştur. Bölge, eski bir yerleşim alanı olmasından dolayı birçok uygarlığın geride bıraktığı tarihî yapı ve kültürel değerleri günümüze kadar taşımıştır. Çalışma, Van Gölü Havzası’ndaki bu iki şehrin o dönem yemek kültürü ve sofra adabı ile ilgili bilgilerini, Seyahatname’sine, “İşbu 1065 yılı Cemâziyelevvelinin birinde [09.03.1655] Üsküdar Şehrinden çıkıp Melek Ahmed Paşa efendimizin ardınca iman seddi Van vilâyetine giderken çektiğimiz sıkıntıları, zorlukları, gördüğümüz köy, kasaba, şehir, kale ve beldeleri suyu, havası, yapıcısı ve fatihleri ile bildirir” ifadesiyle başlayan Evliya Çelebi’nin gözünden aktarmaya çalışacaktır.
Keywords : Van Gölü Havzası, Yemek Kültürü, Sofra Adabı, Seyahatname, Evliya Çelebi

ORIGINAL ARTICLE URL