Molla Nezir Hergemoyî`nin Bir Mecmuasında (Keşkülünde) Fakî-yi Teyran’ın İki Bilinmeyen Şiirinin Tanıtımı ve Tahlili

Authors : Nurettin Ertekin

Pages : 70-82

Doi:10.53568/yyusbed.1663817

View : 169 | Download : 268

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Van bölgesinin yetiştirdiği, Kürt edebiyatında Mela-yi Cizîrî, Şeyh Ahmed-i Hani gibi en çok tanınan şairlerinden birisi de Fakî-yi Teyran dır. 1549 yılında Van ilimizin Bahçesaray (Mikis) ilçesine bağlı Warezor (Warezûz) köyünde doğan Fakî-yi Teyran, 1631 yılında Bitlis ilimizin Hizan ilçesine bağlı Şandis köyünde medfundur. Fakî-yi Teyran, şiir ve manzumelerinde kullandığı sade dil ile klasik edebiyat ile halk edebiyatı arasında bir köprü olmuştur. Her ne kadar sade bir dil kullansa da şiir örgüsünde belagat dilinde sehl-i mümteni olarak tabir edilen, sade ama kolay çevrilmeyen şiirlerinde İlahi aşk ana tema olarak karşımıza çıkmaktadır. Şiirlerinde daha çok musammat tarzını benimsemesi, şiirlerinin yazılmadığı, başka bir ifade ile sanat kaygısı güdülmeden İlahi aşkın coşkusu ile dile geldiği aşikârdır. Bu çalışma klasik Kürt edebiyatının önemli simalarından Fakî-yi Teyran’ın iki yeni şiirini ele almıştır. Klasik Kürt edebiyatı geleneğinde şairlerin divanları ve özgün el yazmalarının günümüze ulaşması oldukça sınırlı kalmıştır. Bu durum, özellikle 19. yüzyıl öncesinde yaşamış şairlerin divanlarında daha belirgin şekilde görülmektedir. Ali Harîrî, Melayê Cizîrî, Şeyh Ahmed-i Hanî ve Molla Hüseyin Bateyî gibi önemli şahsiyetlerin kapsamlı şiirsel eserleri, ancak edebiyat muhiplerinin derleme çalışmaları ve çeşitli mecmualarda (keşkül) muhafaza edilmeleri sayesinde günümüze ulaşabilmiştir. Fakî-yi Teyran\\\'ın eserleri de benzer bir akıbete maruz kalmıştır. Günümüzde dahi çeşitli mecmualarda ve yeni keşfedilen el yazmalarında Fakî-yi Teyran\\\'a atfedilen şiirlere rastlanılmaktadır. Bu mecmualardan biri olan Molla Nezir Hergemoyî\\\'nin bir keşkülünde, Fakî-yi Teyran\\\'a ait olduğu belirtilen ve şairin yayımlanmış divanlarında yer almayan iki şiir bulunmaktadır. Bu araştırma, söz konusu iki şiiri incelemektedir. Şiirler hem Arap hem Latin alfabesiyle transkript edilmiş olup, edebî biçim, tür ve muhteva açısından Fakî-yi Teyran\\\'ın diğer şiirleriyle karşılaştırmalı bir analiz çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Keywords : Klasik Kürt Edebiyatı, Keşkül (Mecmu’a), Şiir, Fâki-yi Teyrân, Molla Nezir Hergemoyî.

ORIGINAL ARTICLE URL