Bitlis’te Bilinmeyen Bir Tek Nefli-Kubbeli Yapı: Dörtağaç-Kamah Kilisesi

Authors : Muhammet Erşed Tokat

Pages : 241-254

Doi:10.53568/yyusbed.1675816

View : 107 | Download : 281

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Van Gölü Havzasının önemli kentlerinden biri olan Bitlis, tarihsel süreçte birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış önemli bir konumda yer almaktadır. Erken Hıristiyanlık Dönemi’nden itibaren dini müesseselere ev sahipliği yaptığı bilinen bölgede orta çağ sonrasında da birçok eser ortaya konmuştur. Bitlis’in kuzeyindeki Dörtağaç Köyü’nde yer alan Kamah Kilisesinin tarihsel geçmişi ve mimari özelliklerini ele almayı amaçlayan çalışmayla yapının Bitlis ve çevresindeki kilise mimarisi içerisindeki yeri ortaya konmuştur. Tek nefli küçük boyutlu köy kiliseleri içerisinde kendine özgü bir düzenlemeye sahip olduğu anlaşılan Kamah Kilisesinin Van Gölü çevresindeki benzer planlamaya sahip örneklerden temel bazı farklılıkları bünyesinde barındırmaktadır. Kare planlı bir naos ve doğudaki yarım daire formlu apsisten oluştan düzende, Van Gölü çevresindeki benzer yapılarda yer alan batı yöndeki iç narteksin bulunmadığı ve kubbenin de dıştan düz örtüyle örtüldüğü ortaya konmuştur. Genel olarak tonoz örtülü örneklerde görülen bu düz örtü düzenlemesinin Kamah Kilisesi örneğinde kubbeye sahip olması ünik bir karakterde olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Yapıda herhangi bir yapım kitabesi bulunmamasına rağmen cephelerde ve iç mekandaki duvarlarda bulunan dua yazıtlarındaki bilgilerden yapının 17. yüzyılda inşa edilmiş olduğu düşünülmüş; yine giriş kapısındaki süsleme unsurlarının Van Gölü Havzasındaki örneklerle olan benzerliğinden yola çıkarak söz konusu yüzyılda inşa edildiği anlaşılmıştır.
Keywords : Bitlis, Hıristiyan Mimarisi, Ermeni Sanatı, Kubbeli Kilise, Tek Nefli Kilise

ORIGINAL ARTICLE URL