Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü

Authors : Burak Uyar, Ferayi Güzel Urcan

Pages : 398-418

Doi:10.53568/yyusbed.1678607

View : 100 | Download : 221

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İklim, dünyadaki yaşamın sürdürülebilirliği açısından kritik bir rol oynamaktadır ve sürekli değişen iklim koşulları, gezegen için büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Bu durum, gelecekteki iklim verilerinin doğru bir şekilde tahmin edilmesini zorlaştırmaktadır. Birçok algoritma geliştirilmiş olsa da, henüz tam anlamıyla iklim verileriyle ilgili doğru tahminler yapılabilmiş değildir. Zaman serisi analizi, özellikle ARIMA algoritması, gelecekteki sıcaklık verilerini tahmin etmek için kullanılmaktadır. Potansiyel modeller, otokorelasyon fonksiyonları ve kısmi otokorelasyon fonksiyonları ile belirlenirken, en uygun model AIC gibi performans ölçütlerine dayalı olarak seçilmektedir. Seçilen modelin doğruluğu, Dickey Fuller testi ile doğrulanmakta ve SARIMA (p, d, q) × (P, D, Q) m modeli, en düşük AIC değerine sahip olan ile belirlenmektedir. Son olarak, SARIMA modeli kullanılarak gelecekteki sıcaklık tahminleri yapılmakta ve tahmin doğruluğu, kök ortalama kare hatası (RMSE) ve ortalama kare hatası (MSE) gibi ölçütlerle değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Van iline ait sıcaklık verilerinin tahmini için mevsimsel ARIMA modeli kullanılmıştır. Veri analizi sürecinde, ADF ve KPSS testleriyle serinin durağan olup olmadığı kontrol edilmiş ve gerekli dönüşümler yapılmıştır. Elde edilen en uygun model SARIMA(1, 1, 1) × (1, 0, 1, 12) olarak belirlenmiş ve modelin doğruluğu test edilmiştir. Modelin tahmin doğruluğu RMSE ve MSE değerleri ile doğrulanmış ve gelecekteki sıcaklık tahminlerinin doğruluğu oldukça yüksek bulunmuştur. SARIMA modeli, Van ilindeki sıcaklık değişimlerinin doğru tahmin edilmesinde etkili bir araçtır ve gelecekteki iklim tahminleri için güvenilir bir model olarak kullanılabilir.
Keywords : ARIMA modeli, SARIMA modeli, sıcaklık tahmini, sınıflandırma, zaman serileri.

ORIGINAL ARTICLE URL