Türkçe Sosyal Medya Paylaşımlarında Doğal Dil İşleme ve Makine Öğrenmesi ile Kadına Yönelik Şiddet Tespiti

Authors : Merve Kavut, Amina Dzafic, Ulya Bayram
Pages : 115-129
Doi:10.38016/jista.1580712
View : 126 | Download : 147
Publication Date : 2025-09-29
Article Type : Research Paper
Abstract :Ülkemizde kadına yönelik fiziksel ve duygusal şiddet her geçen gün artmaktadır. Fakat bu artışı engelleyici mekanizmaların üretim ve geliştirilmesi aynı hızı yakalayamamaktadır. Gelişen yapay zekâ teknolojisinden faydalanarak kadına yönelik şiddetin önüne geçebilmek için atılabilecek ilk adımlardan biri, sosyal medya paylaşımlarından kadına yönelik şiddeti olumlayıp destekleyenleri tespit edip, bu kişileri sosyal medya mecralarından engellemektir. Bu makale, bahsedilen ilk adımın atılması amacıyla Türkçe sosyal medya paylaşımları üzerine gerçekleştirilmiş bir doğal dil işleme (DDİ) çalışmasını anlatmaktadır. Öncelikle Türkiye’de geçmiş yıllardan beri halen yaygın olarak kullanılan bir sosyal medya forumu veri kaynağı olarak seçilmiş, sonrasında ise kadına yönelik şiddet olumlaması içeren beşten fazla sayıdaki başlık altındaki paylaşımlar toplanıp işaretlenerek yeni bir Türkçe veri seti oluşturulmuştur. Veri seti farklı yöntemlerle analiz edildikten sonra, DDİ literatüründe sık kullanılan öznitelik çıkarma yöntemleriyle paylaşımlar modellenip kelime çantası, Random Forest, Gradient Boosting gibi çeşitli makine öğrenmesi yöntemleriyle şiddet olumlaması tespiti deneyleri gerçekleştirilmiştir. Bulgulara göre sosyal medya ortamlarında kadına yönelik şiddet içeren paylaşım sayılarının, kadınları savunan paylaşımlardan daha az olduğu tespit edilmiş, var olan şiddet paylaşımlarının da psikolojik şiddet ve aşağılama gibi içeriklerden oluştuğu görülmüştür. Model değerlendirme sürecinde hassasiyet, geri çağırma, F1 ve AUC (Area Under Curve) metrikleri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, kadına yönelik şiddet içerikli paylaşımların %76 AUC ve %77 geri çağırma oranlarıyla tespit edilebildiği ortaya çıkmıştır. Bu bulgular, sosyal medyada kadına yönelik şiddet içeren paylaşımların otomatik tespit edilip engellenmesi gibi hassas çözümlerin ülkemizde uygulanabilirliğini göstermiştir.
Keywords : Doğal dil işleme, sosyal medya, makine öğrenmesi, kadına yönelik şiddet, Türkçe dili

ORIGINAL ARTICLE URL