Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi

Authors : Fikriye Sezer, Figen Gürsoy

Pages : 1358-1389

Doi:10.18039/ajesi.1712560

View : 165 | Download : 289

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), bireylerin sosyal iletişim ve etkileşim becerilerinde yetersizlikler göstermeleri ve tekrarlayıcı davranış biçimleri sergilemeleriyle ortaya çıkan nörogelişimsel bir durumdur. OSB’li bireylerin özellikle sosyal etkileşim alanında yaşadıkları sınırlılıklar yalnızca akran ilişkilerini değil, aynı zamanda kardeş ilişkilerini de doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle, tipik gelişim gösteren (TGG) çocukların OSB olan kardeşleriyle etkili etkileşim kurabilmeleri için hangi temel becerilere sahip olmaları gerektiğinin belirlenmesi, hem aile içi ilişkilerin güçlendirilmesi hem de özel eğitim uygulamalarının etkinliğinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, TGG çocukların OSB olan kardeşleriyle etkili bir etkileşim kurabilmeleri ve sürdürebilmeleri için gerekli temel becerilerin, alan uzmanlarının görüşlerine dayalı olarak belirlenmesidir. Ayrıca, bu becerilerin desteklenmesine yönelik olarak hazırlanacak müdahale programının içeriğine ilişkin önerilerin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden Delphi tekniği kullanılmıştır. Çalışma, 11 akademisyen, beş çocuk gelişimi uzmanı, iki özel eğitim öğretmeni ve bir okul öncesi öğretmeni olmak üzere toplam 19 uzmanın katılımıyla üç tur halinde tamamlanmıştır. Üçüncü tur anketi sonunda, belirlenen ölçütlere göre altı yeterlik maddesinde uzmanlar arasında uzlaşı sağlanmıştır. Uzlaşı sağlanan maddeler; oyun oynama, yardım isteme ve etkileşimsel durumlara tepki verme temalarına ilişkindir. Araştırma sonuçları, TGG çocuklar ile OSB’li kardeşleri arasındaki etkileşimin geliştirilmesine yönelik yapılabilecek uygulamalara ilişkin önemli bilgiler sunmakta ve aile rehberliği ile özel eğitim uygulamalarına anlamlı bir temel oluşturmaktadır.
Keywords : Delphi tekniği, kardeş ilişkileri, Otizm Spektrum Bozukluğu olan kardeş, tipik gelişim gösteren kardeş

ORIGINAL ARTICLE URL