Arapça, Türkçe ve İngilizcede Ortak Öyküntüler (Calque)

Authors : Muhammet Ali Can, Fatih Köksal
Pages : 41-72
Doi:10.65662/balagh.1792583
View : 107 | Download : 156
Publication Date : 2025-12-24
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu makale, Arapça, Türkçe ve İngilizce dilleri arasında ortak olan \\\"öyküntü\\\" (calque) olgusunu incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, diller arası kavramsal aktarımın nasıl gerçekleştiğini örneklerle ortaya koymaktır. Makale, öyküntü kavramının teorik çerçevesini detaylandırarak, farklı türlerini (tam, kısmi ve serbest öyküntüler) sınıflandırmaktadır. Makalede, matbaanın icadından sonra hızlanan kültürel etkileşimle birlikte, dillerin yeni kavramlara olan ihtiyacının arttığı ve bu kavramların kendi dillerinde kelime türetme ya da yabancı dilden aktarma yoluyla karşılandığı belirtiliyor. Öyküntünün, yabancı bir kavramın sözcük anlamının hedef dile çevrilerek yeni bir terim oluşturulması yöntemi olduğu vurgulanıyor. Çalışmanın iki temel problemi üzerinde durulmuştur: Birincisi, öyküntü kavramının bilim dünyasında yeterince yerleşmemiş olması ve tanımlarının karmaşıklığı; ikincisi ise bazı öyküntülerin hangi dilden hangi dile geçtiğini tespit etmenin zorluğu. Bu zorlukların aşılması için kapsamlı derlem ve tarihsel çalışmaların gerekliliği belirtilmiştir. Bulgular, özellikle deyim ve atasözü düzeyindeki öyküntülerin kültürel temasın niteliğini ve tarihsel etkileşim kanallarını yansıtan önemli göstergeler olduğunu ortaya koymuştur. Makalede, sözlük ve metin taramaları sonucunda bilim, medya, siyaset ve günlük yaşam gibi çeşitli alanlarda birçok ortak öyküntü tespit edilmiştir. Deyim ve atasözü düzeyindeki öyküntülerin, kültürel temasın önemli göstergeleri olduğu sonucuna varılmıştır. Öyküntülerin sadece dilbilimsel birimler olmadığı, aynı zamanda tarihsel, toplumsal ve kültürel etkileşimi belgeleyen önemli kanıtlar olduğunu gösterilmiştir. Bu çalışma, diller arası kavram transferi araştırmalarına teorik ve uygulamalı bir katkı sunmaktadır.
Keywords : arapça, ingilizce, türkçe, arap dili, ingiliz dili, türk dili, öyküntü

ORIGINAL ARTICLE URL